Cái tên và sự nghiệp của danh họa Bùi Xuân Phái đã dành cả đời mình sáng tác tranh về Hà Nội đã nói lên điều này. Được khởi xướng từ năm 2008, đây là năm thứ ba giải thưởng được trao đã ngày càng tạo được sự quan tâm của dư luận, năm nay giải thưởng cũng là một trong những hoạt động Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.
Người thả hồn vào tình yêu Hà Nội bằng văn chương
Tô Hoài là một nhà văn lãng mạn đã gắn bó với Hà Nội suốt cả đời, năm nay bước qua tuổi 90. Với sức làm việc phi thường, nhà văn đã có gần 150 tác phẩm lớn nhỏ, với nhiều thể loại, viết cả cho người lớn và thiếu nhi, ngòi bút lúc nào cũng giữ được nét độc đáo, sắc sảo, dí dỏm, trẻ trung, dồi dào và sung sức. Những trang văn Tô Hoài về Hà Nội vô cùng đậm đà và sâu sắc, hóm hỉnh và có phong thái riêng; ở đó bóng dáng, hồn cốt của một Hà Nội xưa và nay ra hết sức rõ nét sống động. Trong mỗi chúng ta, hình như không ai lại không mang theo từ tấm bé hình ảnh cảm động và cao đẹp của chú “Dế Mèn phiêu lưu ký”; không ai không nhớ những nhân vật như vừa bước thẳng từ những xóm dệt nghèo xơ xác của vùng Nghĩa Đô xưa, những Xóm Giếng ngoại thành, những Cỏ dại và O chuột. Rồi đến những mảnh đời trong Chuyện cũ Hà Nội làm ta thắt lòng, những trang hồi ký Cát bụi chân ai, Chiều chiều... ngổn ngang tâm sự một thời chưa xa.
Với nhiều gắn bó máu thịt với Hà Nội trong cuộc đời và trong tâm hồn, có thể nói Tô Hoài cũng là một nghệ sĩ độc đáo và tài hoa như mẫu người Bùi Xuân Phái, chỉ khác là ông đã vẽ nên một "Hà Nội phố" bằng giấy trắng mực đen và ngòi bút sắc, chứ không phải bằng toile và các mảng màu dầu, sơn dầu... Năm nay, dù sức khỏe có giảm sút nhưng nhà văn vẫn viết các bài báo đậm chất thời sự - xã hội, đồng thời có kế hoạch in lại các tác phẩm kể truyện về Thăng Long xưa như: Nhà Chử, Miếu Đồng Cổ, Mai An Tiêm...và viết lại các truyện cổ tích hay Việt Nam cho thiếu nhi, theo cách kể Tô Hoài.
Để ghi nhận những đóng góp to lớn, quý báu đó, Hội đồng giám khảo đã quyết định trao Giải thưởng Lớn - Vì tình yêu Hà Nội cho nhà văn Tô Hoài trong số 11 đề cử cho Giải Tác phẩm – Vì tình yêu Hà Nội.
Tình yêu Hà Nội là mạch nguồn vô tận
Giải thưởng năm nay chia làm 4 hạng mục, được trao vào dịp sinh nhật của cố họa sĩ Bùi Xuân Phái. Hợp xướng trống đồng “Ngàn năm Thăng Long - Nổi trống Lạc Hồng” của nhạc sĩ Nguyễn Cường đã được chọn trao giải. Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Hà Nội - Bằng Việt đánh giá “đây là những dòng thác âm thanh độc đáo chưa từng có”. Với 4 đề cử Giải ý tưởng - Vì tình yêu Hà Nội, giải thưởng đã thuộc về đồ án Cung đường Hòa Bình. Đây là dự án đã thực sự đánh thức những giá trị lịch sử văn hóa tiềm ẩn của Thăng Long ngàn năm tuổi, để những giá trị ấy được hiển thị rõ rệt trong cuộc sống hôm nay của nhóm kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào.
Trong 4 đề cử của Giải Việc làm - Vì tình yêu Hà Nội, giải đã trao cho nhóm các tác giả và chuyên gia đã minh chứng được những giá trị to lớn cần được giữ gìn của Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long; từ đó lập kế hoạch bảo vệ, đồng thời xây dựng và hoàn thiện được hồ sơ đề cử, để Khu di tích được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới trước thềm Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Tại lễ trao giải cháu của cố danh họa Bùi Xuân Phái - Bùi Cẩm Vy cho biết: qua báo chí em đã biết đến đề cử nói về một bà cụ trong suốt 10 năm đã mua gạo nuôi chim trời ở phố Lê Đại Hành với tấm lòng yêu thiên nhiên và ý thức gìn giữ môi trường sinh thái Thủ đô. Em thực sự xúc động vì hành động của những con người vẫn hàng ngày âm thầm làm những công việc tưởng như chỉ có trong chuyện cổ tích xa xưa. Ngoài ra, BTC còn tặng thưởng cho Bức tranh thêu khổ lớn mang tên “Cội xưa”, thể hiện cố đô Hoa Lư trong sự gắn bó với Thăng Long cho tác giả là họa sĩ trẻ Phạm Thị Hoài cùng các nghệ nhân làng thêu Văn Lâm (Ninh Bình). Bức tranh có kích thước 170,5m2, với trên 60.000 ngày công lao động của hơn 100 nghệ nhân tay nghề cao của ngành thêu cổ truyền.
Lễ trao giải đã khép lại với nhiều dư âm và lan tỏa thông điệp Vì tình yêu Hà Nội. Giải thưởng dù không mang nhiều giá trị vật chất nhưng có giá trị động viên tinh thần lớn lao. Qua ba mùa, giải ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm của cộng đồng, giới thiệu được nhiều người tài năng đang không ngừng cống hiến tâm huyết cho Thủ đô.
Biên Anh