Đã 65 năm trôi qua, Cách mạng tháng Tám 1945 luôn đậm nét trong suy nghĩ, trong nhận thức của các thế hệ với một niềm vinh dự, tự hào sâu sắc! Cách mạng tháng Tám 1945 là một sự kiện lịch sử có ý nghĩa to lớn, đó là cuộc biểu dương vĩ đại nhất lực lượng yêu nước, cách mạng toàn dân tộc, trong lịch sử hàng ngàn năm của Tổ quốc Việt Nam.
Cách mạng tháng Tám 1945 được đánh dấu bởi sự kiện long trời lở đất diễn ra ở trung tâm Hà Nội vào sáng ngày 19/8/1945. Đó là cuộc mít tinh của 10 vạn công chúng tại quảng trường Nhà Hát Lớn, biến thành cuộc biểu dương lực hlượng tuần hành thị uy lật đổ chính quyền bù nhìn ở phủ khâm sai Bắc Bộ và thành phố Hà Nội ở tòa thị chính. Sự kiện này, biểu thị cho sự chỉ đạo đúng đắn, kịp thời của Đảng và Chính phủ lâm thời vừa được thành lập ở Tuyên Quang từ Đại hội quốc dân cùng với quân lệnh: “Giờ khởi nghĩa đã đến!” của Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc của Tổng Bộ Việt Minh ngày 13/8/1945. Cách mạng tháng Tám 1945, được nhìn nhận là sự kiện lớn nhất và thắng lợi vang dội nhất của đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam vừa mới tròn 15 năm thành lập. Ta lại thấy vang vọng hồn dân tộc ngàn năm được đúc kết trong sự kiện tháng 8/1945. Ách nô lệ thực dân được bẻ gãy vào tháng 8/1945, bị chủ nghĩa thực dân Pháp quàng lên cổ dân tộc ta từ năm 1858, lại bị phát xít Nhật đè đầu cưỡi cổ từ đầu những năm 1940. Hơn 80 năm bị gông cùm, các thế hệ người Việt từ nam chí bắc, từ biển đảo đến núi sâu, từ nông thôn đến thị thành vùng lên để đập nát ách gông xiềng, hàng trăm – hàng trăm cuộc đề kháng, hàng triệu – hàng triệu con dân nước Việt đã ngã xuống, máu đào yêu nước đã tô thắm thêm cho non sông tổ quốc Việt Nam. Tám mươi sáu năm gian nan vất vả mới có được tháng Tám 1945. Trong hàng ngũ những người biểu tình tuần hành ở quảng trường Nhà Hát Lớn Hà Nội, tháng Tám 1945 như có cả anh hùng chống Pháp Trương Định, Nguyễn Trung Trực, có bóng dáng Nguyễn Đình Chiểu, có cả Hàm nghi vị Hoàng đế chống Pháp bị lưu đày, có cả Hoàng Hoa Thám, Phan Đình Phùng, Phạm Hồng Thái, Nguyễn Thái Học... và cả triệu sinh linh chết vì nạn đói không sống cho đến tháng Tám 1945!
Nói đến Cách mạng tháng Tám 1945 trước hết là nói đến truyền thống chống ngoại xâm, giành độc lập cho dân tộc và tổ quốc Việt Nam. Hàng ngàn năm trước, kẻ ngoại bang đã nô dịch dân tộc ta, sự kiện tháng hai năm 40 Hai Bà Trưng đã làm một cuộc lật đổ ngoạn mục bọn xâm lược Đông Hán, từ Mê Linh (nay thuộc Ba Vì, Thạch Thất, Hà Nội) cuộc biểu dương lực lượng yêu nước đã lan ra khắp các huyện, thành cõi Lĩnh Nam, tống cổ bọn xâm lược ra khỏi lãnh thổ. Có thể nói sự kiện tháng hai 40 mở đầu cho cuộc biểu dương lực lượng dân tộc chống ngoại xâm, thì sự kiện tháng Tám 1945 là đỉnh cao và vĩ đại nhất trong tất cả các cuộc biểu dương chống xâm lược của dân tộc.
Cách mạng tháng Tám 1945 là cuộc lật đổ ngoạn mục chế độ thực dân phong kiến, thiết lập thể chế cộng hòa dựng nền độc lập – dân chủ - tự do. Trước khi lật đổ chính quyền thực dân phong kiến 19/8/1945 và tước ấn kiếm của Bảo Đại 25/8/1945, lực lượng Việt Minh đã thành lập Chính quyền ở Tân Trào ngày 16/8/1945, tức là Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, để đến ngày 2/9/1945 Chính phủ ra mắt quốc dân đồng bào trong nước và toàn thế giới, lịch sử lấy ngày 2/9/1945 làm ngày Quốc khánh. Chính thể mới và Chính quyền mới đã phủ nhận những gì mà chính quyền thực dân, phong kiến tạo ra, xây dựng lại từ ban đầu mọi khế ước xã hội. Song chính quyền mới thừa kế và tiếp nhận cũng như phát huy mọi giá trị văn hóa mà các tầng lớp nhân dân và các dân tộc Việt Nam đã từng sáng tạo ra trong suốt chiều dài lịch sử.
Cách mạng tháng Tám 1945 đã lùi xa hơn 3/5 thế kỷ, những giá trị truyền thống và vĩnh hằng của Cách mạng tháng Tám càng ngày càng được khẳng định chắc chắn và rõ ràng hơn; Cách mạng tháng Tám là một mốc son mới không chỉ riêng cho lịch sử của các dân tộc Việt Nam mà còn góp vào cho lịch sử tiến bộ của nhân loại một điểm nhấn lóe sáng cổ vũ các dân tộc bị lệ thuộc nô dịch vươn lên không khoan nhượng trước mọi áp bức.
Mọi giá trị của Cách mạng tháng Tám 1945 vẫn còn nguyên vẹn đó, tất cả những gì được đặt ra từ Cách mạng tháng Tám 1945 vẫn như đang thôi thúc toàn dân ta trong công cuộc bảo vệ bờ cõi, xây dựng đất nước ngày càng ấm no, văn minh, hiện đại hơn.
Bùi Thiết