Nơi lưu giữ một thời khói lửa

Đi cùng một đoàn du khách nước ngoài đến tham quan “bảo tàng nhỏ” của gia đình ông Lê Đức Đồng, chúng tôi hết sức ngạc nhiên khi được chiêm ngưỡng hàng trăm hiện vật kháng chiến có giá trị. Càng ngạc nhiên hơn khi được biết, tất cả các hiện vật này đều do một tay ông Lê Đức Đồng lặn lội sưu tầm ở khắp mọi nơi trên cả nước. Nơi đây từ lâu đã được nhiều người biết đến như một “bảo tàng cách mạng”. Đây cũng là địa chỉ quen thuộc của rất nhiều du khách khi đến tham quan Hà Nội. Không biển báo, không người đưa dẫn mà ngày nào “bảo tàng nhỏ” này cũng nườm nượp người tới xem.

Nằm trên căn gác 2, “bảo tàng” được trưng bày khá công phu. Các hiện vật được trưng bày ngăn nắp trong một chiếc tủ lớn. Mặc dù đã bước sang tuổi thất thập, nhưng ông Lê Đức Đồng vẫn nhanh nhẹn làm vai trò hướng dẫn viên giới thiệu cho chúng tôi từng món kỷ vật.

Tìm hiểu lý do thành lập bảo tàng này, chúng tôi có dịp được nghe ông tâm sự về quãng đời chiến đấu của ông trong cuộc kháng chiến mấy chục năm về trước. Là một thanh niên hăng hái lên đường đi kháng chiến, năm 1953, cùng với lớp lớp thanh niên thời bấy giờ, chàng thanh niên Lê Đức Đồng đã có vinh dự tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Khi đế quốc Mỹ vào xâm lược nước ta, ông lại lên đường vào chiến trường phía Nam làm nhiệm vụ bảo vệ giới tuyến trong hàng ngũ Đại đội cao xạ 25, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 270 – đơn vị từng bắn rơi chiếc AD6 (số hiệu 95-255 của đội bay “Hoa phượng” đánh phá Hồ Xá, Vĩnh Linh năm 1965 -1966). Trong thời gian làm nhiệm vụ “canh giữ bầu trời” ở Bến Thủy (Vinh), ông bị thương nặng.

Trở về hậu phương, ông vẫn đóng góp công sức của mình trong công tác mặt trận tại địa phương, với 5 khóa làm Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc phường Phương Liệt. Nhưng những hình ảnh của một thời oanh liệt và khói lửa đã thôi thúc ông phải làm một điều gì đó vừa để ghi lại những năm tháng không thể nào quên, vừa làm kho báu để lưu lại những kỷ niệm của một thời chiến đấu. Ông tâm sự: “Lúc đầu đó chỉ là dự định của tôi, nhưng sau được gia đình và bạn bè động viên, tôi quyết định sưu tầm lưu giữ những hiện vật chiến tranh. Với tôi bây giờ, mỗi hiện vật gắn liền với một kỷ niệm của một thời khói lửa”.

“Bảo tàng không của riêng tôi!”

Đến thăm cái bảo tàng nho nhỏ của ông, nhiều du khách nước ngoài rất tâm đắc. Họ muốn đến để tìm hiểu thêm về lịch sử cuộc chiến tranh oanh liệt của nhân dân ta qua những hiện vật như ảnh, sách tư liệu và rất nhiều hiện vật khác. Bản thân ông Lê Đức Đồng tỏ ra rất vui: “Không ngờ gian trưng bày của tôi được nhiều du khách quan tâm, trong đó có rất nhiều khách nước ngoài”.

Hiện “bảo tàng nhỏ” của ông Đồng đang trưng bày hơn 200 hiện vật. Ông chia chúng ra làm 3 thời kỳ: Thời kỳ ông tham gia kháng chiến, thời kỳ hoạt động tại địa phương và một số hiện vật về liên quan đến cuộc sống gia đình. Ngoài ra, để bổ sung phong phú cho phòng trưng bày, ông còn tự cắt dán những đồ vật tưởng như bỏ đi thành những tác phẩm minh họa rất hấp dẫn. Để có được bộ sưu tập các hiện vật như vậy, ông đã phải bỏ ra rất nhiều tâm huyết và công sức. Mỗi lần về thăm chiến trường xưa, ông lại lặn lội đi tìm những kỷ vật. “Đó như một việc làm tâm huyết, một việc làm tri ân với các liệt sĩ.” - ông tâm sự.

Bà Nguyễn Thị Hoa, du khách Hà Nội cứ tấm tắc: “Đến thăm bảo tàng của ông Lê Đức Đồng, tôi biết thêm nhiều điều có ý nghĩa về cuộc chiến tranh.” Còn ông Smith, du khách người Mỹ thì cho biết: “Khi xem các hiện vật được trưng bày ở bảo tàng này, tôi hiểu hơn về lịch sử Việt Nam. Tôi thấy bảo tàng này rất thú vị!” - vừa nói, Smith vừa chỉ tay vào lọ hoa được trưng bày gần đó. Ông Lê Đức Đồng giải thích: “Đây là quả bom bi địch đã ném xuống trận địa, nay nó đơn thuần là lọ hoa!”.

Không chỉ là nơi mà đồng đội cũ và du khách tới tìm hiểu, “bảo tàng” của ông còn là một địa chỉ văn hóa, hàng ngày thu hút rất nhiều các cháu học sinh đến để hiểu thêm lịch sử. Ông Đồng tâm sự, đối với các em học sinh, “ngoài việc giải thích cho các cháu hiểu về các hiện vật, tôi còn kể cho các cháu rất nhiều câu chuyện về những tấm gương anh hùng của các liệt sĩ để các cháu yêu đất nước và yêu môn lịch sử hơn.”

Tháng 3.2009 vừa qua, ông đã tặng 5 hiện vật cho Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam. Ông cho biết: “Các hiện vật tôi sưu tầm không dành riêng cho tôi mà dành cho tất cả mọi người. Tôi mong muốn sẽ sưu tầm được nhiều hơn nữa để có thể tặng cho Nhà nước những hiện vật giá trị”.

Thưởng Hải Ninh