Nhà máy đường Nông Cống ( nằm trên địa bàn xã Thăng Long, huyện Nông Cống TP. Thanh Hóa ) có diện tích hơn 5 ha trên đỉnh một quả đồi nhỏ, thuận lợi trong việc thải nước. Quan sát trong 2 ngày liền, chúng tôi thấy toàn bộ lượng nước và chất thải của nhà máy đều được đổ xuống dòng sông nhỏ phía sau bằng một đường dẫn ngầm dưới lòng đất. Đường ống dẫn nước được bố trí len lỏi giữa bãi mía, cứ khoảng 20m lại được xây một nắp cống nổi; phía cuối là một con mương nhỏ được “ngụy trang” bởi vườn cây, có nhiều công nhân “canh” nơi xả nước. Mặc dù sau trận mưa lớn nhưng lượng chất thải trong đó có cả lưu huỳnh vẫn còn sót lại cả đống lớn. Ban ngày lượng nước thải xả ra ít hơn, chủ yếu là xả trộm vào ban đêm để che mắt người dân và cơ quan chức năng. Cả dòng sông đen ngòm, chất thải có trong nước đóng lại thành từng mảng lớn bán vào hai bên bờ sông và lắng xuống đáy sông cả một lớp dày.

Chúng tôi tìm hiểu ở các hộ dân xung quanh, một lão nông kể :“Ngày xưa cá tôm ở dòng suối này nhiều vô kể, nó là nguồn sống cho cả gia đình tôi và nhiều hộ trong thôn. Bây giờ tôm cá không còn con nào”. Anh Hùng - một người dân ở đây bức xúc: “Nước thải của nhà máy làm đen ngòm cả dòng suối, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc”. Các người làm nông dọc bờ sông bị thiệt hại và đều bức xúc về tình trạng ô nhiễm từ Nhà máy đường Nông Cống. Người dân đi làm đồng về bị nổi nhiều mụn ngứa, lở loét đầy mình”. Chị Mai có nhà cách bờ sông 20m giãi bày: “Giờ ô nhiễm cũng phải ráng chịu chứ chẳng biết làm sao. Người dân ở đây đã nhiều lần kêu lên các cơ quan chức năng nhưng vẫn không giải quyết được, ô nhiễm ngày càng nặng hơn, không chỉ người dân nơi đây mà dân làng Mật phía dưới cũng bị ô nhiễm nặng.”

Kêu cứu vô vọng?

Trước đây báo chí có thông tin về chuyện Nhà máy đường Nông Cống đã cung ứng hàng trăm kg thuốc bảo vệ thực vật và hướng dẫn người dân trồng mía phun, rải trên luống mía để diệt sâu bệnh. Sau khi phun mùi thuốc bốc lên nồng nặc khiến gần 100 hộ dân ở gần khu vực đó không chịu nổi, một số hộ đã phải bỏ đi để lánh nạn.

Ngoài nước sông, nguồn nước giếng ở các hộ dân cũng bị ô nhiễm. Những lúc nhà máy hoạt động thì bụi tro bay ngút trời. Người dân xã Yên Thọ ngày đêm phải đối mặt với những nguy hiểm cận kề. Trong thôn đã có một vài người chết vì bệnh ung thư, nhiều người mắc bệnh phổi, đường hô hấp, ghẻ lở và các căn bệnh khác.

Nhiều hộ dân làm đơn gửi các cơ quan có thẩm quyền nhưng đến nay vẫn bặt vô âm tín. Họ còn cho biết hình như đã có cán bộ bên môi trường về làm việc với nhà máy nhưng không lấy ý kiến của dân, nên tình hình vẫn không có gì khả quan hơn. Còn phía nhà máy thì “hứa suông”…

Ông Lê Bá Thơm - trưởng thôn đội 4, thôn Tân Hùng cho biết: “Việc xử lý chất thải của nhà máy trước khi thải ra môi trường là không đảm bảo, nó còn gây ô nhiễm. Dân đã có đề xuất đến các cấp trên nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết”. Ông Nguyễn Ngọc Tỵ - chủ tịch UBND xã khẳng định: “Nhà máy đường hoạt động gây ô nhiễm môi trường, xã cũng đã tổ chức các cuộc họp với các cơ quan chức năng như Sở Tài nguyên - Môi trường để người dân trực tiếp phản ánh. Hội đồng nhân dân huyện đã làm việc với nhà máy nhưng đến nay vẫn không có gì thay đổi ”.

“Không kêu ai được, kêu xa lắm, bỏ tiền mà đi kêu thì tiền đâu, mà mình đi thì ai trả tiền cho…” - câu trả lời dường như bế tắc của người dân nơi đây.

Trên tay chúng tôi là những lá đơn vừa viết vội nguệch ngoạc vừa sai lỗi chính tả cùng những chữ kí của nhiều hộ dân sống quanh vùng ô nhiễm. Những lá đơn cũng là lời thỉnh cầu khẩn thiết của người dân tới các cơ quan chức năng có thẩm quyền sớm giải quyết vấn đề này.

Duy Phạm - Đức Long