Mới đây, một cá thể tê giác được phát hiện bị bắn chết ở VQG Nam Cát Tiên còn tại Khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ thuộc tỉnh Bắc Kạn đã và đang diễn ra tình trạng chặt phá rừng hết sức nghiêm trọng. Bên cạnh đó, việc một số tỉnh cho doanh nghiệp nước ngoài thuê đất rừng cũng khiến dư luận hết sức lo ngại. Bên hành lang Quốc hội, phóng viên Báo Du lịch đã phỏng vấn Đại biểu Nguyễn Đình Xuân - Giám đốc Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát (tỉnh Tây Ninh) về công tác bảo vệ, khai thác tài nguyên rừng.
Ông đánh giá thế nào về tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng và một số tỉnh cho doanh nghiệp nước ngoài thuê đất rừng?
Nhu cầu về đất của các doanh nghiệp hiện nay rất lớn: trồng cao su, mở trang trại, làm thuỷ điện, làm du lịch… trong khi quỹ đất thì có giới hạn. Trước đây, giải phóng mặt bằng lấy đất tương đối dễ dàng nhưng bây giờ khó vì giá bồi thường giải phóng mặt bằng cao. Chỉ còn một chỗ đất rất là rẻ là đất rừng. Trong vòng 10 năm trở lại đây, mỗi năm chúng ta mất 50 nghìn ha rừng trong đó có 20 nghìn ha chuyển sang mục đích khác mà phổ biến là chuyển rừng nghèo sang trồng cây cao su. Tôi biết nhiều doanh nghiệp “tay không bắt giặc”, khi có dự án, sau khi bán gỗ thì chia lô cho thuê thu được món lợi rất lớn. Đó là môi trường làm nảy sinh tham nhũng. Hậu quả không chỉ mất rừng mà còn ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, nguy cơ biến đổi khí hậu, lũ lụt, hạn hán rất rõ ràng…
Quốc hội kỳ này sẽ giám sát và có ý kiến về vấn đề các tỉnh cho doanh nghiệp nước ngoài thuê đất rừng song không đưa thành một chương trình riêng mà có thể lồng ghép với các vấn đề khác.
Quan điểm của ông về việc cho thuê, khai thác rừng làm du lịch?
Cho thuê rừng không có nghĩa là buông lỏng quản lý rừng. Chúng ta cho thuê rừng nhưng chúng ta vẫn quản lý, lấy tiền thu được từ việc cho thuê rừng làm kinh phí bảo vệ rừng. Cho thuê rừng nhưng không thể bỏ mặc doanh nghiệp muốn làm gì thì làm.
Chúng ta vẫn làm công tác bảo tồn và tính tới một số khu vực nhất định để khai thác phục vụ du lịch. Nếu cần có thể làm một số đường để đi dạo, khám phá, gắn với các hoạt động bảo vệ môi trường như thu gom rác, phòng chống cháy rừng, và điều quan trong nhất là không sử dụng các sản phẩm từ rừng, ngay cả như việc mua những giò phong lan. Chúng ta phải quản lý chặt chẽ và định hướng cho du khách.
VQG Lò Gò – Xa Mát có kinh nghiệm gì hay trong việc bảo tồn, khai thác tài nguyên rừng?
Vườn của chúng tôi gần biên giới Campuchia, đầu tư cho du lịch hầu như chưa có song chúng tôi làm tốt công tác bảo tồn. Hiện nay, chúng tôi đã tạo được sự đồng thuận rất cao trong chính quyền địa phương, các cơ quan đóng trên địa bàn và người dân. VQG Lò Gò – Xa Mát không hề có lâm tặc, không hề có vụ chống trả lực lượng kiểm lâm trong suốt nhiều năm qua. Vi phạm quy định bảo vệ rừng ở mức độ nhẹ tất nhiên là có nhưng rất hạn chế.
Nhiều nơi có hiện tượng kiểm lâm bất lực thậm chí lơ là, “thông đường” cho gỗ lậu. Theo ông nên giải quyết như thế nào?
Nơi nào để mất rừng là do vô trách nhiệm hoặc là tiếp tay cho lâm tặc. Tôi rất đồng tình với ý kiến phải quy trách nhiệm cho người đứng đầu. Tôi làm công tác quản lý trực tiếp tôi biết nếu người đứng đầu quyết tâm và có năng lực thì không bao giờ xảy ra những việc như vậy cả. Nếu ở địa phương nào, nơi nào đầu hàng lâm tặc thì người lãnh đạo nên từ chức. Ở Vườn chúng tôi, nếu xảy việc như thế chắc chắn tôi sẽ từ chức.
Xin cảm ơn ông!
Ngọc Bảo (thực hiện)