Đây là vùng đất duy trì và phát triển các ngành nghề: tranh tín ngưỡng dân gian và hạt nổ làng Sình. Nơi đây còn lưu giữ truyền thống vật võ hơn 400 năm qua mang màu sắc riêng của một vùng đất.
Vật làng Sình được tổ chức hằng năm vào ngày mồng mười tháng Giêng âm lịch. Đó là truyền thống rất được người dân làng trân trọng. Vì thế mà dân làng Sình có câu: “Dù ai đi đó đi đây - Đến ngày hội vật nhớ quay về Sình” như để nhắc nhở con cháu mình rằng: dù ở bất cứ đâu trên mọi miền đất nước và đang định cư làm ăn sinh sống ở nước ngoài, cũng hãy nhớ về ngày hội truyền thống của làng mình.
Tương truyền, xưa kia làng Sình là địa điểm để xây dựng những trại đóng tàu thuyền, trường huấn luyện quân thủy bộ binh tinh nhuệ để chống giặc ngoại xâm, bảo vệ giang sơn Tổ quốc.
Ngoài công việc đóng tàu thuyền, người dân tranh thủ tập luyện thêm võ nghệ, đấu vật rèn luyện sức khỏe. Họ đã tiếp nhận có chọn lọc những môn vật võ từ mọi miền đất nước để làm nên nét riêng cho mình và về sau thường tổ chức hội đấu vật trong ngày đầu xuân. Đây là hình thức để lưu giữ những truyền thống tốt đẹp của làng và lưu nhớ đến ngài khai canh.
Từ sáng sớm, nghi lễ truyền thống hội vật được diễn ra ở trong đình làng Lại Ân. Khi đèn trời thăng thiên cũng là lúc mang theo bao ước nguyện tốt đẹp của dân làng về một cuộc sống no đủ, mạnh khỏe, mùa màng tốt tươi…
Sau phần Lễ và vật lệ trước sân đình làng, hội vật được di chuyển ra xới vật mới tại ngã ba Sình để đáp ứng nhu cầu của nhân dân và du khách. Trước đây, hội vật chỉ diễn ra ở trong đình làng. Ngay sau tiếng trống khai hội của ngài chấp lệnh, các đô vật đã biểu diễn và phục vu cho khán giả những thế đánh rất đẹp mắt. Hội vật làng quê bên ngã ba Sình thu hút nhiều đô vật đến từ các xã, huyện lận cận và hàng nghìn người dân, du khách nước ngoài tham gia cỗ vũ. Năm nay, có 92 đô vật tranh tài, trong đó có 22 đô vật thiếu niên, 70 đô vật thanh niện. Bất kỳ khán giả nào cũng có thể liên hệ đăng ký trực tiếp để tham gia thi đấu ở hội vật này.
Ngày hội năm nay, ông Đinh Cượng, hơn 80 tuổi được mời làm ngài chấp lệnh. Ông là người đánh ba hồi trống khai lệnh và tiếp lửa cho các đô vật bằng những tiếng trống liên hồi suốt các trận đấu. Ông rất tự hào về truyền thống vật võ của làng mình: “Lễ hội vật là một hoạt động thể hiện tinh thần thượng võ, kích thích việc rèn luyện sức khỏe cũng như sự dũng cảm, nhanh nhẹn của thanh niên trẻ trong làng và các nơi tụ về. Sau hội vật, người dân chúng tôi mới bắt tay vào công việc đồng áng, làm ăn”.
Điều độc đáo là thể lệ của hội thi. Theo ông Cượng, ngày trước đánh vật theo thể lệ của làng ai hơn cứ ăn giải cạn, ai thua phải ra khỏi xới đất. Còn ngày nay, trọng tài Hồ Văn Tâm, huấn luyện viên Judo kiêm vật quốc tế cho biết, hội vật được chia ra tranh tài ở hai nội dung chính: vật thiếu niên và vật thanh niên. Ở nội dung vật thiếu niên, nếu đánh thắng 2 ván liên tiếp sẽ được vào bán kết. Còn vật thanh niên phải thắng 3 ván. Các đô vật phải làm cho đối thủ “lấm lưng, trắng bụng” mới thắng được. Nếu trận đánh vật bất phân thắng bại, thời gian đấu kéo dài quá lâu bắt buộc áp dụng luật ưu thế, nghĩa là đô vật nào vòng sau ôm được lưng đối thủ xem như thắng. Người thắng cuộc được nhận tiền thưởng của làng, hiệu bánh Bảo Thạnh và đặc biệt là mâm trầu rượu từ ngài chấp lệnh.
Hội vật truyền thống làng Sình hằng năm đã giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương và dân tộc, khơi dậy nét văn hóa truyền thống đặc trưng về các lễ hội của Huế nói chung, nét độc đáo của làng Sình Phú Mậu nói riêng. Năm nay, ông Phan Trạch Bảo, ngài thủ lễ hơn 30 năm trước của làng Sình, do bệnh nặng đã qua đời. Nhưng bên kia ngã ba Sình, tiếng trống vẫn rộn ràng khai hội và dòng người ngược xuôi vẫn tập nập đổ về làng Sình như một dòng chảy. Dòng chảy ấy là truyền thống văn hóa hơn 400 năm của làng và sẽ còn tiếp tục chảy mãi…
Tiểu Tân