Giàu lên nhờ…làm du lịch
Trong một chuyến tham quan đến vịnh Hạ Long, chúng tôi có dịp đến thăm làng chài Cửa Vạn. Cuộc sống của người dân Cửa Vạn rất sung túc. Nhà thuyền khang trang bên trong đầy đủ tiện nghi. Ông Nguyễn Nho, người dân Cửa Vạn hồ hởi khoe: “Làng có được như ngày hôm nay đều nhờ làm du lịch. Trước đây, cuộc sống của người dân làng chài nghèo lắm, thế hệ này đến thế hệ khác đều chỉ sống bằng nghề chài lưới. Từ khi vịnh Hạ Long thành di sản thế giới, du khách khắp nơi đổ về đây, kể từ đó, chúng tôi thoát nghèo nhờ làm dịch vụ du lịch”.

Chị Nguyễn Thị Hoa là một người bán hàng lưu động ở khu vực làng chài cho biết, “Ngày trước chị theo chồng đi chài lưới, cuộc sống quanh năm vẫn luẩn quẩn trong vòng đói nghèo do sự bấp bênh của nghề sông nước. Từ ngày chuyển sang bán hàng cho các thuyền du lịch, kinh tế gia đình đã khá giả hơn rất nhiều. Lúc đầu làm dịch vụ du lịch, tôi rất rụt rè, gặp mấy vị khách nước ngoài mà mặt đã đỏ tía tai, chào hàng cũng không lên lời. Làm dần thành quen, bây giờ không chỉ mạnh dạn mà tiếng Anh cũng nói được vài từ, đủ để giao tiếp bán hàng”.

Không chỉ chị Hoa mà rất nhiều người dân ở nơi đây đều thích nghi rất nhanh với cách làm du lịch. Dù họ làm bất cứ công việc gì như bán hàng, tiếp viên, chụp ảnh… đều rất chuyên nghiệp như những hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp. Có điều đặc biệt, ở Cửa Vạn, nhiều gia đình đã huy động tất cả các thành viên tham gia làm du lịch. Gia đình anh Trần Văn Thái có 5 thành viên thì mỗi người mỗi việc. Anh Thái ở nhà đón khách du lịch và nuôi thả cá lồng đề bán cho du khách, chị Mai vợ anh thì đi bán hàng cho du khách tại các thuyền du lịch, các con anh đi học về cũng phụ giúp bố mẹ pha trà mời khách. Thu nhập mỗi tháng từ làm du lịch của gia đình anh cũng lên tới con số hàng chục triệu đồng. So với trước đây thì số thu nhập trên đã gấp tới trăm lần.

Phát triển du lịch cộng đồng tại làng chài Cửa Vạn
Đứng trên mũi thuyền Du lịch nhìn bao quát làng chài, chúng tôi và rất nhiều du khách đều bị cuốn hút bởi vẻ đẹp riêng của làng chài. Những ngôi nhà thuyền nổi lênh cùng những chiếc bè thả cá, đan xen nhau, con người Cửa Vạn bình dị, chân chất mà mến khách vô cùng. Đến Trung tâm văn hóa nổi Cửa Vạn, tôi và rất nhiều du khách đã được tận mắt xem và tìm hiểu những hiện vật cổ, từ những dụng cụ đánh bắt hải sản của người Việt cổ đến những tác phẩm văn hóa dân gian và cuộc sống của cư dân làng chài trên vịnh Hạ Long và làng Cửa Vạn. Điều đáng ngạc nhiên, khi biết những hướng dẫn viên đang thuyết minh một cách chuyên nghiệp kia lại là con em làng Cửa Vạn chưa qua một trường lớp đào tạo chuyên nghiệp nào.

Có một loại hình du lịch mà rất nhiều du khách thích thú khi đến thăm làng Cửa Vạn là thú câu mực đêm. Đi theo đoàn thuyền trong làng ra khơi câu mực, tôi cảm nhận được vị mặn mòi của biển, dưới ánh trăng, cùng ngọn đèn loang loáng sáng, những thanh niên trong làng buông cần. Những chú mực thấy sáng rủ nhau lên, chỉ một loáng mực đã đầy thau. Sau khi câu mực, chúng tôi nghỉ đêm tại các gia đình ngư dân làng chài, được nghe những câu hò biển, thưởng thức đặc sản từ biển do những người dân làng chài làm ra.

Thời gian gần đây, UBND tỉnh Quảng Ninh đã cho phép BQL vịnh Hạ Long nghiên cứu, xây dựng đề án phát triển du lịch cộng đồng tại làng chài Cửa Vạn. Mục đích của dự án là nhằm khôi phục, gìn giữ những giá trị văn hóa nhân văn truyền thống; giới thiệu, quảng bá các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể đặc trưng tiêu biểu của cộng đồng ngư dân bản địa trong khu vực di sản đối với khách tham quan du lịch, góp phần bảo tồn, khai thác bền vững các giá trị di sản vịnh Hạ Long; tạo sản phẩm du lịch mới hấp dẫn; hỗ trợ thêm sinh kế ổn định cho ngư dân địa phương. “Để mô hình du lịch cộng đồng ở vùng vịnh Hạ Long có thể phát triển, trên tinh thần tham gia tự nguyện của cộng đồng ngư dân vạn chài, BQL vịnh Hạ Long đã phối hợp với các ban, ngành liên quan tổ chức giúp đỡ bà con được tìm hiểu, tiếp cận về “du lịch cộng đồng” và tham quan thực tế tại một số điểm du lịch cộng đồng như Vườn quốc gia Xuân Thuỷ, Tam Cốc… Bà con ngư dân trên Vịnh nói chung cũng như làng chài Cửa Vạn nói riêng đều rất phấn khởi khi được biết loại hình du lịch này sẽ phát triển ở Vịnh Hạ Long.

Hy vọng, với sự nỗ lực của người dân làng chài Cửa Vạn, sự giúp đỡ đầu tư của các cơ quan chức năng, làng chài Cửa Vạn sẽ là điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn.

Hải Ninh