Sản xuất gặp khó, công nhân mất việc

Giảm sản xuất, đóng cửa nhà máy, cho công nhân nghỉ việc… là tình hình đang diễn ra ở nhiều doanh nghiệp chế biến nông sản, đồ gỗ, may mặc, nhựa, da giày… Ông Trần Văn Quyền, Giám đốc Công ty TNHH BTCO (Bến Tre), cho biết: “Thị trường tiêu thụ sản phẩm cơm dừa nạo sấy ở các nước Trung Đông, châu Âu, châu Phi… giảm mạnh về sản lượng lẫn giá cả. Hàng làm ra bán không ai mua, tồn kho ngày càng nhiều. Giải pháp cấp bách lúc này là giảm công suất nhà máy, cho công nhân làm luân phiên hoặc nghỉ bớt”.

Ông Nguyễn Thanh Hùng, Giám đốc Công ty TNHH Tứ Hải (Long An) nói: “Thị trường tiêu thụ hạt điều giảm mạnh. Tháng 1 còn xuất khẩu được chút đỉnh, sang tháng 2 hầu như không bán được gì, kéo giá sụt xuống còn 3.700 USD- 4.500 USD/tấn, giảm 40- 50% so thời điểm tháng 8.2008. Đầu ra giảm nhưng nguồn nguyên liệu đầu vào lại tăng 9.800- 10.000 đồng/kg đẩy các nhà máy vào cảnh khốn đốn, phải hoạt động cầm chừng, hơn 900 công nhân giảm giờ làm và giảm thu nhập”.

Theo thống kê mới nhất của Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), trên 400 doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu hạt điều đang lâm vào cảnh hết sức khó khăn. Doanh nghiệp lâm vào cảnh “làm nhiều lỗ nhiều, làm ít lỗ ít”. Ông Nguyễn Đức Thanh, Quyền Chủ tịch VINACAS, lo ngại nếu xuất khẩu bế tắc kéo dài thì hàng loạt doanh nghiệp sẽ đóng cửa nhà máy, 30- 50% trong số gần 1 triệu lao động của ngành điều đang đứng trước nguy cơ thất nghiệp.

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu 2 tháng đầu năm 2009 ước đạt 1,15 tỷ USD, giảm 12% so cùng kỳ năm ngoái. Ngành dệt may phụ thuộc vào xuất khẩu, trong đó thị trường chủ lực Hoa Kỳ giảm mạnh, thị trường châu Âu, Nhật Bản…sức mua cũng hạn chế, từ đó dẫn đến hàng loạt doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) không thể thu xếp được đơn hàng đến hết quý 1/2009.

Các doanh nghiệp chế biến đồ gỗ cũng đang đứng trước nguy cơ thua lỗ nặng nề. Ông Võ Trường Thành, Chủ tịch Hiệp hội chế biến gỗ tỉnh Bình Dương, cho biết: “Toàn tỉnh có khoảng 500 doanh nghiệp, năm 2008 bị lỗ gần 60%. Từ đầu năm 2009 đến nay đã có trên 10 doanh nghiệp chính thức đóng cửa nhà máy, cho công nhân nghỉ việc. Thị trường xuất khẩu đồ gỗ tiếp tục thu hẹp, dự báo số doanh nghiệp ngừng hoạt động sẽ còn tăng trong thời gian tới”.

Theo Hiệp hội Da giày Việt Nam, từ nay đến quý 2 và quý 3, nếu đẩy mạnh được sản xuất thì sẽ chặn đà thất nghiệp lan rộng. Muốn vậy, thị trường xuất khẩu phải thông thoáng trở lại. Tháo gỡ khó khăn này, mới đây Thủ tướng Chính phủ đồng ý bổ sung kinh phí theo dự kiến của Bộ Công Thương khoảng 82 tỷ đồng (ngoài 90 tỷ đồng được cấp) cho việc xúc tiến thương mại năm 2009, để tìm kiếm mở rộng thị trường.

Nơi thiếu, nơi thừa

Trong lúc các ngành chức năng và doanh nghiệp nỗ lực hạn chế tình trạng thất nghiệp thì các KCN ở TPHCM, Đồng Nai, Bình Dương… rao tuyển công nhân nhưng ít ai chịu vào. Giải thích nghịch lý này, Sở LĐ-TB-XH Đồng Nai, cho biết sau Tết Kỷ Sửu nhiều công nhân về quê không trở lại làm việc khiến cho những doanh nghiệp có đơn hàng xuất khẩu thiếu người làm. Song song đó, những doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp có điều kiện mở rộng sản xuất buộc phải tuyển thêm người. Theo ước tính nhu cầu tuyển lao động trên địa bàn khoảng 20.000 người, tuy nhiên số lượng đến rất ít.

Công ty Moland đóng ở KCN Sông Mây cần tuyển khoảng 210 lao động, nhưng cả ngày chỉ nhận được hơn chục hồ sơ. Tại Bình Dương, từ đầu năm đến nay các doanh nghiệp cần từ 15.000- 20.000 lao động nhưng số người đến tìm việc không đủ. Theo Sở LĐ-TB-XH Bình Dương, tâm trạng chung của người lao động đang thăm dò về thu nhập, ngành nghề, nơi ở, các chế độ phải rõ ràng, cụ thể thì mới vào làm. Ở các KCN hiện nay người lao động đa phần là dân nông thôn ra tìm việc. Nếu mức lương thấp, không đủ chi phí nhà trọ, ăn uống, đi lại… họ sẽ không làm, mặc dù thất nghiệp. Ngoài ra cũng có tình trạng thiếu trầm trọng lao động có tay nghề, tâm huyết nhưng thừa lao động phổ thông, làm cũng được- không làm cũng được; vì thế nhiều doanh nghiệp tìm mỏi mắt vẫn không có người. Đây cũng là khoảng trống giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp.

Huỳnh Lợi