Có nguồn nhân lực dồi dào, diện tích rộng lớn, hàng trăm làng nghề cùng với những giống cây đặc sản, Hà Nội có thể hạn chế được nguy cơ suy thoái về môi trường cảnh quan và văn hóa qua việc phát triển bền vững sinh thái đồng quê.

Xã Tây Tựu với lợi thế là xã ngoại thành, diện tích đất nông nghiệp lớn, nghề trồng hoa ở đây đang phát triển rất mạnh. Nếu như Huyện Từ Liêm được đánh giá là vùng hoa lớn nhất ngoại thành với diện tích 500 ha thì xã Tây Tựu chiếm tới 66% diện tích toàn huyện. Thu nhập của người trồng hoa cao hơn 3-4 lần trồng lúa. Anh Nguyễn Văn Thành ở xã Tây Tựu cho biết: mỗi một sào đất trồng hoa ở Tây Tựu trung bình cho thu nhập khoảng 30 triệu đồng trong một năm. Đất trồng hoa ở Tây Tựu không nhiều, trung bình mỗi hộ chỉ có khoản sào đất. Chính vì vậy, ngoài canh tác trên đất trong xã, người dân xã Tây Tựu còn thuê thêm ruộng của các xã lân cận như Thượng Cát, Liên Mạc, Xuân Phương thậm chí ở một số xã ở huyện Hoài Đức… để chuyên canh hoa. Giá thuê đất trung bình là 1 triệu đến 1,2 triệu đồng/ năm, thậm chí hộ thuê nhiều có thể lên tới hàng mẫu đất.

Từ Liêm được đánh giá là vùng hoa lớn nhất ngoại thành (500 ha), trong đó Tây Tựu chiếm 66% diện tích toàn huyện. Tuy vậy, đất trồng hoa ở mỗi gia đình không nhiều, trung bình 1 sào đất/hộ. Ngoài canh tác đất gia đình, người dân còn thuê thêm ruộng đất của các xã lân cận (Thượng Cát, Liên Mạc, Xuân Phương) và huyện Hoài Đức… để chuyên canh hoa; giá thuê đất trung bình 1 - 1,2 triệu đồng/ năm.

Cho đến nay, Tây Tựu đã trở thành nơi cung cấp cho thị trường tiêu dùng hoa trong và ngoài nước dù vẫn đang nặng gánh lo toan với chuyện kỹ thuật, đầu ra, môi trường… Không như ở nhiều vùng nông thôn khác, người dân Tây Tựu hiếm khi phải phiêu bạt để kiếm việc làm, mà ngược lại còn thu hút lao động từ nơi khác đến. Những tháng nhàn rỗi, tại địa điểm Cầu Đăm của xã có tới hàng chục người đến chờ việc, giá khoảng 50 nghìn đồng/công.

Dự án phát triển tổng thể làng hoa Tây Tựu do UBND TP Hà Nội phê duyệt có thể nói là mô hình tiêu biểu của loại hình du lịch nông nghiệp sinh thái của Hà thành; là “cơ hội lớn” của làng hoa Tây Tựu. Mục đích dự án nhằm giải quyết vấn đề xã hội nhiều hơn vấn đề kinh tế; tạo ra một khu sản xuất nông nghiệp lớn giữa thủ đô, vừa tạo môi trường sinh thái lại giải quyết được vấn đề lao động việc làm, quy hoạch làng hoa thành điểm sinh thái thu hút khách du lịch mỗi khi về đến Thủ đô. Trên thực tế, không phải người nông dân nào cũng chuyển đổi thành công nhân được. Ở góc khác, cũng không phải tất cả đều yêu thích công việc đồng áng trong bối cảnh đô thị hóa như hiện nay.

Phát triển du lịch nông nghiệp là nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần khu vực nông thôn; góp phần gia tăng khả năng bảo vệ tài nguyên và môi trường. Ở nhiều địa phương, các hộ nông dân, trang trại… biết tổ chức, gắn được sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch, đã mang lại lợi ích cao về kinh tế. Tuy nhiên, thực tế hiện nay ở Hà Nội sự kết hợp giữa du lịch và nông nghiệp còn quá nhỏ lẻ, thiếu chiến lược, trọng tâm dài hạn. Dù Hà Nội đã có một số dự án phát triển du lịch nông thôn, nhưng mới chỉ là dự án, còn phải trông chờ vào nhà đầu tư. Việc phát triển du lịch nông nghiệp, theo mô hình trang trại hiện nay, có lẽ chưa tương xứng với tiềm năng và còn mang nhiều tự phát. Sự tương tác giữa hoạt động phát triển du lịch, với đời sống nông dân, nông thôn vùng có sản xuất và kinh doanh du lịch, chưa được gắn bó và hỗ trợ phát triển.

Giải pháp cho vấn đề này là Hà Nội cần xác định mục tiêu du lịch là ngành mũi nhọn với sự quan tâm đẩy mạnh được sự kết hợp giữa du lịch và nông nghiệp, quan tâm đến vấn đề sinh thái, bảo vệ cảnh quan và môi trường. Mô hình du lịch nông thôn sẽ là một trong những biện pháp để Hà Nội góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn; nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững…

Hữu Thắng