Sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng

Dọc hai bên bờ sông Sài Gòn còn nhiều bãi đất trống, với những thảm rừng cây xanh. Không gian này rất lý tưởng để xây dựng những điểm du lịch sinh thái, đặc trưng của du lịch sông nước. Tuy nhiên, việc này không mấy ai mặn mà, kể cả những doanh nghiệp (DN) kinh doanh, khai thác du lịch. Chính vì thế sản phẩm du lịch trên sông, nếu so với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) thì “TP. HCM còn hết sức nghèo nàn và đơn điệu” – ông Vũ Thế Bình, Vụ trưởng Vụ Lữ hành (TCDL) khẳng định trong cuộc Hội thảo với chủ đề: “Phát triển du lịch đường sông TP. HCM và các tỉnh ĐBSCL” được TCDL tổ chức tại TP. HCM vào ngày 27/11 vừa qua.
    
            Ông Vũ Thế Bình phát biểu tại hội thảo

Ông Lã Quốc Khánh – Phó Giám đốc Sở VH,TT&DL TP. HCM thừa nhận: hiện nay, việc khai thác du lịch trên sông tại TP. HCM cũng có nhưng còn rất khiêm tốn với một số hoạt động tầm ngắn: Bạch Đằng – Nhà Bè, Bạch Đằng – Bình Quới… và tầm trung: các tuyến đi miền Đông và các tuyến trong phạm vi thành phố. Về các hoạt động tầm ngắn, chủ yếu là các tàu, thuyền khai thác ăn uống, có biểu diễn văn nghệ dân tộc, kết hợp thưởng lãm cảnh quan sông Sài Gòn về đêm. Còn các hoạt động tầm trung, lại chủ yếu khai thác theo yều cầu của khách, chứ chưa có những sản phẩm nào độc đáo và thu hút được khách du lịch. Đặc biệt là du khách nước ngoài, rất thích thú với du lịch sông nước của Việt Nam. Riêng đối với các hoạt động tầm xa: TP.HCM đi các tỉnh miền Tây: Mỹ Tho, Cần Thơ, Châu Đốc… trước đây, cũng có các DN du lịch khai thác, tuy nhiên, do chi phí cao nên các DN này đã ngưng khai thác. Để giảm chi phí, nhiều DN đã tổ chức khai thác đường bộ, kết hợp với đường sông: Ví dụ như đi đường bộ từ TP.HCM xuống các tỉnh miền Tây, rồi chuyển sang đường sông, đi Campuchia. “Với mức độ hoạt động còn khiêm tốn như vậy, loại hình du lịch này vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng sông nước của TP. HCM” – ông Khánh khẳng định.

Nhiều đại biểu tham gia Hội thảo cho rằng, với những gì đang có thì TP. HCM hoàn toàn có thể làm tốt hơn trong việc phát triển du lịch trên sông nếu chúng ta chịu đầu tư, nhất là về cơ sở hạ tầng. Trong khi đó, nhiều nơi như Đồng Nai, Tiền Giang, An Giang… đang làm tốt và ngày càng có nhiều sản phẩm thu hút được khách du lịch trong và ngoài nước. Nhưng tất cả cũng chỉ mới dừng lại ở phạm vi địa phương, chứ chưa có sự liên kết vùng và tạo ra những sản phẩm theo một đường dài xuyên suốt. Về vấn đề này, bà Huỳnh Thị Như Lan, Phó Giám đốc Sở VH,TT&DL An Giang cho rằng: thời gian qua, ở ĐBSCL vẫn chưa có tỉnh nào hoặc tổ chức nào đóng vai trò đầu tàu trong việc liên kết các tỉnh để tập trung xây dựng, phát triển du lịch trên sông. Đồng thời, cũng chưa có chương trình liên kết, lộ trình hợp tác một cách cụ thể.”

Cơ sở hạ tầng quá yếu

Sở dĩ chưa có nhiều sản phẩm du lịch trên sông tại TP. HCM là bởi cơ sở hạ tầng quá kém. Đây là vấn đề được các đại biểu thảo luận nhiều nhất.

Ông An Sơn Lâm, Giám đốc Công ty TNHH thuyền buồm Đông Dương cho biết: Hiện nay, công ty của ông đang đầu tư 3 chiếc thuyền, kinh doanh các tour tầm ngắn nhưng lại không có chỗ để cho thuyền neo đậu, đưa đón khách. “Nhiều khi nước cạn, thuyền không biết đậu ở đâu, vì không có bến bãi nào cả. Ngay cả khi đón khách tại các bến, cảng hiện hữu cũng phải chờ đợi, chồng chéo vì thuyền quá đông. Ngoài việc điểm đến còn nghèo nàn thì bến cảng cũng chưa đâu vào đâu” – ông Lâm cho biết. Thời gian qua, có nhiều DN nước ngoài muốn vào TP. HCM để đầu tư du thuyền và kinh doanh, khai thác du lịch trên sông. Tuy nhiên, khi khảo sát tình hình cơ sở hạ tầng hiện tại… cũng đành phải chờ.

Nhiều DN kiến nghị, phải đầu tư xây dựng bến bãi cho tàu, thuyền, với lệ phí neo đậu phù hợp để giá thành trong các tour, tuyến không đội lên. “Chúng ta phải làm ngay, đã chậm rồi không thể chậm hơn được nữa. Một số cá nhân đơn vị đã đầu tư cho việc phát triển du lịch trên sông nhưng đã bỏ cuộc. Bản thân tôi cũng đã phải chuyển hướng kinh doanh sang một lĩnh vực khác, để tồn tại và chờ thời cơ” – ông Lâm chia sẻ.

Thừa nhận những tồn tại trên, ông Khánh còn phân tích thêm: “Trên địa bàn Thành phố không có bến tàu riêng cho tàu du lịch, bến đậu cũng không. Riêng bến tàu khách thì duy nhất có Bến Tàu cánh ngầm cho cả Thành phố trên 7 triệu dân và khoảng 3 triệu khách du lịch quốc tế. Do vậy, các tàu, thuyền du lịch phải đậu rải rác, khắp nơi có thể được: Thanh Đa – Bình Quới, Thủ Thiêm, Bến Nhà Rồng… dẫn đến chi phí bến bãi quá cao và không thuận tiện cho việc neo đậu, đợi khách. Đồng thời, cũng chưa đảm bảo được an toàn cho khách lên xuống.”

Một bất cập khác, tuy Thành phố có quy hoạch mạng lưới đường thủy và cảng – bến nhưng lại thiếu quy hoạch khai thác mạng lưới này trong việc phát triển cảnh quan du lịch hai bên bờ sông và bờ biển. Hệ quả là độ tĩnh không (chiều cao thông thuyền tính từ mặt nước lên tới gầm cầu) của một số cây cầu bắc qua sông quá thấp, đấy là chưa tính lúc thủy triều lên: cầu Bình Lợi (Q. Bình Thạnh – Thủ Đức) Rạch Cát (Đồng Nai), Dần Xây – Lôi Giang (Cần Giờ)… Đây là những nơi có cảnh quan rất đẹp nhưng các tàu, thuyền lớn không thể vào được, phải vận chuyển hành khách bằng cano, cho nên giá thành tour tăng cao, không thu hút được du khách.

Ngoài sự thiếu về cơ sở hạ tầng thì việc thắt chặt quản lý giao thông đường thủy là vấn đề được đặt ra. “Bởi, nhiều người dân vẫn coi các con sông, rạch… như là ao nhà mình, muốn chạy thế nào cũng được, dẫn tới việc xảy ra tai nạn giao thông trên sông, rạch là chuyện không thể tránh khỏi. Bên cạnh đó, rác thải và những vấn đề liên quan tới môi trường cần phải hết sức quan tâm.” – ông Bình khuyến nghị.

Phải đánh thức tiềm năng

Với TP. HCM và các tỉnh ĐBSCL thì khám phá du lịch trên sông là tour rất hút được du khách, đặc biệt là các du khách quốc tế. Thế nhưng, với những gì đã làm thì loại hình du lịch sông nước ở khu vực này mới dừng lại ở việc khai thác tiềm năng.

Ngoài các tỉnh ở khu vực ĐBSCL có hệ thống sông ngòi chằng chịt thì TP. HCM cũng có hệ thống sông, rạch… với tổng chiều dài khoảng gần 1000km (có khả năng khai thác, vận chuyển). Đánh giá về tiềm năng này, ông Khánh so sánh: “Sông Sài Gòn, với nét đặc thù cảnh quan sông nước hấp dẫn không thua kém ĐBSCL; với cánh rừng đước bạt ngàn, không khí trong lành (ở Cần Giờ) và có thể kết, nối tuyến với các tỉnh miền Đông Nam bộ: Đồng Nai, Bình Dương, Tây Ninh cũng như các tỉnh miền Tây Nam bộ và sang tận Campuchia… Bên cạnh đó, hàng loạt kênh, rạch… với những cảnh quan phong phú và đặc sắc sẽ là những thế mạnh để phát triển loại hình du lịch này.”

Ông Bình cho rằng, với những tiềm năng hiện có, có thể phát triển những sản phẩm du lịch độc đáo và riêng có của Việt Nam, khác biệt với các nước trong khu vực. Đồng thời, để làm được việc này, theo ông Bình, phải đầu tư cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và nghiên cứu các sản phẩm và quảng bá sản phẩm theo cách riêng. Bên cạnh đó, Chính phủ, địa phương và các cơ quan quản lý du lịch cũng sớm vào cuộc để đẩy mạnh việc phát triển du lịch trên sông…

Hương Sơn