Theo dư luận, hai di tích này xây dựng trái phép, bất chấp sự chỉ đạo của chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý nhà nước về đê điều, văn hóa, tôn giáo huyện Ninh Giang. Dẫn đến, hoạt động tín ngưỡng ở nơi đây có nhiều sai phạm. PV Báo Du lịch đã về địa phương để tìm hiểu vấn đề trên.
“Lập lờ đánh lận…”
Trưởng ban QLDT đền Tuần Tranh Trương Văn Thuần cho biết, từ lâu nhắc đến việc thờ Quan Đệ Ngũ Tuần Tranh, người ta nghĩ ngay đến di tích lịch sử cấp quốc gia Đền Tranh thuộc thôn Tranh Xuyên, xã Đồng Tâm (Ninh Giang). Đền Tranh là nơi lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật như: Tượng quan lớn Tuần Tranh bằng đồng nặng 200 kg, 4 tượng tứ trụ bằng đá, bát hương, đỉnh đồng, hạc đồng, cuốn thư, bia đá… Kết quả khảo sát của phòng Di sản văn hóa (Sở VHTTDL Hải Dương) khẳng định, trước năm 1945, Đền Tranh nằm ở vị trí Ngã ba sông Tranh thuộc sở hữu chung của thôn Tranh Xuyên và thôn Tranh Chử, sau cách mạng thuộc xã Đồng Tâm ( Ninh Giang); do quá trình di chuyển đến nay, Đền Tranh tại thôn Tranh Xuyên mới là nơi thờ chính. Các tài liệu cổ như sách Đồng Khánh địa dư chí, sách địa dư các tỉnh Bắc Kỳ cũng nêu rõ ở Làng Tranh Xuyên và Tranh Chu có một cái đền rất cổ (Đền thờ Quan lớn Tuần Tranh tại thôn Tranh Xuyên - PV). “Ngoài ra, sử sách không đề cập đến các “di tích” thờ quan Đệ nhất ngũ Tuần Tranh khác tại thị trấn Ninh Giang”, ông Thuần khẳng định.
Vậy cơ sở nào để ông Nguyễn Quang Dư và bà Hà Thị Hoa xây dựng hai “di tích” thờ quan lớn Tuần Tranh? Trả lời câu hỏi này, ông Nguyễn Quang Dư khẳng định cơ sở thờ tự của mình mới là vị trí của của đền thờ quan Đệ ngũ Tuần Tranh. Để chứng minh cho lời nói của mình, ông Dư đã cho PV xem đơn ông gửi UBND thị trấn Ninh Giang để xác nhận khu đất, trong đó, UNBD thị trấn Ninh Giang đã nêu rõ, khu vực bờ sông thuộc vị trí k41+590 đê tả sông Luộc trước đây có một ngôi đền (người dân gọi là đền Đoan) là đúng. Cùng với đó là tờ trình đề nghị tôn tạo di tích đền ngày 12/10/2009 đã được UBND Thị trấn Ninh Giang, HĐND thị trấn Ninh Giang chấp thuận. Theo ông Nguyễn Quang Dư cho biết, trước đây cha ông là ông Nguyễn Quang Thoại là người trông nom đền Quan Lớn Tuần Tranh. Khi tu lý ngôi đền Tranh còn thừa gỗ, cụ đã xin gỗ về để dựng ngôi đền nhỏ thờ Đức Hưng Đạo Đại Vương. Đến nay, cơ sở thờ tự tại vị trí ông Nguyễn Quang Dư xây dựng chính là nơi ông Nguyễn Quang Thoại xây đền thờ Đức Thánh Trần. Ông Nguyễn Văn Trường, 83 tuổi người dân địa phương cho biết, đền Tranh trước đây là nơi đóng quân của trung đoàn 513, hiện nay đã chuyển về thôn Tranh Xuyên, còn chỗ bờ sông nơi ông Dư xây dựng hiện nay gọi là đền Đoan.
Tại đây, gia đình ông Dư đã xây dựng mở rộng thành “đền thờ quan lớn Tuần Tranh. Mặc dù chính quyền thị trấn kiên trì thuyết phục, giải thích rõ những quy định của pháp luật về bảo vệ công trình đê, kè và về việc xây dựng cơ sở thừa tự… nhưng gia đình ông Dư và một số người dân không chấp hành. Kết quả khảo sát của Phòng di sản văn hóa (Sở VHTTDL Hải Dương) sau khi xem xét khảo sát các tài liệu liên quan đã khẳng định, hai cơ sở do bà Hà Thị Hoa và ông Nguyễn Quang Dư của thị trấn Ninh Giang xây dựng đề biển gọi không được cấp có thẩm quyền cho phép, không có cơ sở và không có giá trị di tích.
Không được cấp phép… vẫn xây dựng
Có mặt tại “Di tích” ở khu phố 2 thị trấn Ninh Giang do gia đình ông Nguyễn Quang Dư xây dựng từ năm 2010 đến 2011. PV ghi nhận, ngay cổng vào cơ sở thờ tự này có bảng hiệu: “Di tích lịch sử đền cửa sông Tranh”; lầu cô Bơ, Lầu Cậu, Cung Công Đồng (gian thờ quan lớn Tuần Tranh có Tượng; các bức đại tự ghi Tranh Giang Chính từ”, hậu cung… các công trình đang trong quá trình xây dựng kiên cố và sẽ khánh thành vào dịp tết Nguyên Đán. Đối diện với cơ sở thờ tự của ông Dư là cơ sở thờ tự của bà Hà Thị Thoa và một số người dân khu phố 2 dựng lên từ năm 1997, ban đầu chỉ là 1 bát hương đặt ven sông, năm 2010 công trình này được xây dựng kiên cố gồm 1 gian thờ Bác Hồ, 1 gian thờ tượng quan lớn Tuần Tranh và tam tòa Thánh Mẫu. Cơ sở thờ tự này treo biển đề “Đền thờ Quan lớn Tuần Tranh”. Hai cơ sở nằm ở vị trí sát nhau và đều thờ Quan lớn Tuần Tranh.
Tuy nhiên, đại diện Sở VHTTDL Hải Dương cho biết, hai cơ sở này đều xây dựng không được cấp có thẩm quyền cho phép, đều đề biển là “Đền thờ Quan lớn Tuần Tranh” hay “Tranh giang chính từ” trong khi không có cơ sở và không có giá trị di tích. Họ tự ý xây dựng, sửa chữa, nâng cấp nơi thờ tự trái qui định, vi phạm vào hệ thống kè bảo vệ sông Luộc. Trước cửa của cơ sở thờ tự có nhiều biển hiệu lộn xộn, thậm chí ngay bảng giới thiệu di tích lịch sử đền Đoan cửa sông (đền thờ Quan đệ ngũ Tuần Tranh) có nhiều nội dung mâu thuẫn nhau, không đúng về thời gian, địa danh, nhân vật được thờ tự…
Hải Ninh