Năm 2003, huyện Tây Giang (Quảng Nam) thành lập trên cơ sở tách ra từ huyện Hiên (thành hai huyện Đông Giang và Tây Giang). Toàn huyện Tây Giang có hơn 96% số dân là đồng bào dân tộc thiểu người Cơ tu, với dân số khoảng 16.000 người. Toàn huyện có 70 thôn thuộc 10 xã, trong đó có 8 xã có vùng biên giới giáp với nước bạn Lào.

Đến huyện biên giới Tây Giang, bạn gặp những cánh rừng nguyên sinh hoang dã đẹp đến nhức con mắt bởi màu xanh của núi, màu trắng của mây trời bàng bạc. Cánh rừng nguyên sinh từ Lăng đến Tr’hy đang kêu gọi đầu tư du lịch sinh thái, mở tuyến du lịch văn hoá thôn Pơr’ning, thác Achia, H’xoo... giữ nguyên mặt bằng có kim loại vàng trong lòng đất xin tỉnh cho phép khách du lịch khai thác thủ công “tìm cát đãi vàng” tạo sản phẩm phục vụ du lịch mới kỳ thú trên địa bàn huyện; xã Avương nằm trên dọc đường Hồ Chí Minh, có khu du lịch sinh thái A’ur, Apát nhiều thác gềnh, rừng nguyên sinh hùng vĩ rất đẹp. Đặc biệt đỉnh núi L’gôm có độ cao 1.583m so với mực nước biển, xung quanh chân núi là lòng hồ các thủy điện A vương bao bọc, sáng sớm mây phủ quanh năm mát rượi. Đỉnh núi L’gôm không nhọn như các núi khác nó trải dài, nhiều đồi bát úp, có mặt bằng rộng, dễ đầu tư cơ sở hạ tầng phát triển du lịch.

Tại Tây Giang hiện nay, mô hình làng cổ của dân tộc Cơ tu tại tỉnh Quảng Nam đã được ra đời. Sự hình thành Làng cổ Cơ tu tạo cơ hội cho du lịch sinh thái miền núi phát triển, tạo công ăn việc làm cho con em địa phương và kéo theo sự xuất hiện trở lại của các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, đan lát, mô hình trưng bày các hiện vật, đặc sản của dân tộc Cơ tu... Làng truyền thống của người Cơ tu là mô hình nhà truyền thống vào loại cổ nhất của người Cơ tu còn sót lại trên vùng Trường Sơn, được phục dựng ở gần Trung tâm hành chính huyện Tây Giang, trên một quả đồi cao có diện tích khoảng 5ha với kinh phí đầu tư gần 3 tỉ đồng. Đây là ngôi nhà sàn có chiều dài 18 sải tay, chứa 150 người với 66 bếp lửa được xây dựng vào năm 1978. Ngôi nhà được giữ nguyên kiến trúc và phải mất hơn ba tháng tháo dỡ, vận chuyển về phục dựng lại. Hầu hết các nghệ nhân, già làng người Cơ tu từ các xã: Ga Ri, Ch’Om, Tr’Hy, A Xan, Atiêng... đều được mời đến tham gia thiết kế mô hình cho nhà Gươl và khôi phục lại nhà dài. Nhà Gươl truyền thống của làng và nhà dài được bố trí ở vị trí hài hoà với nhau. 10 ngôi nhà Moong bố trí hàng ngang nối giữa Gươl và nhà dài tạo nên một không gian khép kín như một bản làng truyền thống của người Cơ tu thu nhỏ. Nhà Gươl, nhà dài và cả nhà Moong đều được làm từ các vật liệu gỗ, mây, lồ ô, lá tranh... Ở giữa sân có cột đâm trâu (X’nur). Đây sẽ là nơi tổ chức lễ hội đâm trâu, hội hè, ăn mừng lúa mới, múa tung tung - da dá... hằng năm của cộng đồng người Cơ tu.

               
                             Điệu múa da dá của phụ nữ Cơ tu

Kết thúc chuyến du lịch thăm thú Tây Giang, bạn theo đường Hồ Chí Minh đi về hướng huyện Alưới (Thừa Thiên - Huế), sẽ gặp nhiều điểm tham quan kỳ thú mà theo nhiều người cho biết: ”dễ nơi nào có được”.

Hải Đăng