Gốm Phù Lãng thường có màu nâu khỏe khoắn. Ấy là do được làm từ loại đất sét có màu hồng nhạt, có độ mịn và dẻo như giò. Loại đất này được mua từ làng Thống Vát, Cung Kiệm của Bắc Giang hay Quảng Ninh, Vĩnh Phúc. Từ đất sét nguyên liệu phải trải qua rất nhiều công đoạn phơi khô kiệt rồi đập nhỏ, sau đó ngâm nước để đất dẻo rồi mới đem nghiền, rồi xéo, nề, chọn sạn, phá, sa… Một miếng đất trước khi chuốt phải nề, xéo tới chục lần mới thành khoanh cho lên bàn xoay nắn thành sản phẩm. Công việc tỉ mỉ này thường giao cho những người phụ nữ đảm nhận. Một người chuyên ngồi chuốt, một người vần bàn xoay đồng thời làm nhiệm vụ xe đòn và một người chạy ngoài trông nom đánh dát đất.
Gốm Phù Lãng được phủ một loại men đặc biệt làm từ tro cây rừng, bùn trắng, vôi sống và sỏi ống nghiền nát, pha chế theo tỷ lệ nhất định để tạo thành men. Xưa kia, sản xuất men là bí quyết kỹ thuật được người thợ thủ công giữ kín. Các sản phẩm tạo hình xong được xếp ở nhà xưởng khô thoáng cho se dần, đến khi sờ tay vào không thấy dính, lúc bấy giờ mới đem ve, nạo để tạo độ nhẵn mịn, tinh xảo. Sau khi được “tắm” men, lại đem phơi đến khi có màu bàng bạc mới đem nung. Thường thì, mỗi tháng vào lò một lần. Lò phải đốt liền trong 3 ngày ở nhiệt độ 10000C. Người Phù Lãng không nung gốm bằng than, cũng không dùng chất đốt công nghiệp. Bao đời nay những mẻ gốm màu da lươn nâu bóng vẫn chỉ được nung bằng củi. Lửa táp thành hoa, thành những mảng màu mà khó có thể tìm thấy được sự giống nhau của màu sản phẩm giữa các mẻ nung. Người dùng gốm chỉ cần nhìn màu men là gọi được tên gốm Phù Lãng không thể nhầm lẫn.
Tới Phù Lãng sẽ thấy như đang đứng giữa một “bảo tàng” gốm ngoài trời. Gốm ra lò xếp dọc theo bờ tường, chum vại dọc lối đi. Gốm đầy sân, xếp tràn ra ngõ, chồng thấp chồng cao tạo nên một không gian rất riêng rất nghệ thuật. Vừa mới hoa mắt với chum vại da lươn nâu thẫm, giờ lại là những hình khối khỏe khoắn, lạ mắt, trừu tượng của những bình những lọ mà vẫn giữ nguyên được màu của đất. Bởi thế đến thăm làng Phù Lãng không chỉ có khách mua hàng, khách du lịch mà còn rất nhiều người tới đây để kiếm tìm những khuôn hình cho nghệ thuật.
Tới với làng Phù Lãng, bạn sẽ được nghe câu chuyện kể về họa sỹ trẻ Vũ Hữu Nhung, người con của Phù Lãng, người đã viết lên trang mới cho đổi thay của dòng sản phẩm gốm Phù Lãng hiện đại. Năm 2000, anh bắt tay vào sáng tạo những sản phẩm gốm tạo hình khác hẳn với dòng sản phẩm truyền thống mà các gia đình trong làng vẫn sản xuất. Và đất đã không phụ người. Mẻ gốm thử nghiệm đầu tiên của anh đã thành công trước những ánh mắt ngạc nhiên đầy thán phục của người làng. Tới nay, những cái tên mới được gọi lên nghe thân mật nhưng rất “gốm” đó là gốm Nhung, gốm Thiều, gốm Ngọc… là để gọi những gia đình đang đi theo phong cách gốm mới. Họ tiếp tục phát huy những tinh hoa của nghề cộng thêm những sáng tạo mang chút phá cách để tạo nên nét riêng trên từng sản phẩm của mỗi gia đình.
Gốm Phù Lãng đang góp phần tô điểm cho không gian kiến trúc hiện đại. Vượt ra khỏi những giá trị bình dân trước đó, mỗi sản phẩm bây giờ chính là một tác phẩm nghệ thuật tạo hình. Đối lập với những vẻ đẹp mềm mại, hoàn mỹ; gốm Phù Lãng thô mộc nhưng chứa đựng vẻ đẹp nguyên sơ của đất với lửa nên cứ thế thuyết phục người chơi. Họ tìm tới những sản phẩm gốm mỹ thuật để muốn có thêm một nét nhấn trong không gian nội thất hay chút chấm phá cho sân vườn, cây cảnh ngoài trời.
Thanh Huyền