Bia Chợ Dinh có khắc những dòng
chữ cổ trên phiến đá sườn mặt Nam
núi Nhạn Tháp, ở độ cao 12m so với mặt nước biển. Phiến đá này trông hơi giống
mồng gà nên dân gian gọi là Đá Mồng. Nơi đây xưa là xã Bảo Tháp, tổng Trung,
huyện Đồng Xuân, năm 1832 thuộc tổng Hòa Bình, huyện Tuy Hòa, sau đổi là làng
Nhạn Tháp, nay thuộc phường 1, TP Tuy Hòa. Ngọn núi, trước kia cũng mang tên
núi Bảo Tháp, khi tên làng đổi thì tên núi cũng đổi theo. Núi cao khoảng 70m,
trên đỉnh có tháp Nhạn, ngôi tháp Chăm duy nhất còn lại ở Phú Yên. Phía Tây bia
Chợ Dinh khoảng 50m có miếu Thiên Y thờ Bà Thiên Y A Na. Phía Nam là sông Chùa,
một nhánh của sông Đà Rằng, cùng đổ ra biển ở cửa Đà Diễn cách bia khoảng 2km
về phía Đông.
Bia Chợ Dinh là một phiến đá
thiên nhiên, mặt phía Nam vát nghiêng, hơi phẳng, cạnh đứng phía Đông cao 3,5m,
cạnh đứng phía Tây cao 5,4m, chiều rộng (bề ngang) 4m. Ba mặt kia: mặt phía Tây
gồ ghề, cao 5,4m, rộng 3m; mặt phía Đông gồ ghề, cao 3,5m, rộng 4,2m; mặt phía
Bắc tức là sau lưng bia ăn sâu vào núi Nhạn. Trên mặt bia, phía Nam, khắc 3
hàng chữ, các hàng chữ đều cách cạnh đứng phía Tây 1,1m; từ trên xuống đến hàng
chữ thứ nhất là 0,88m. Chiều dài của hàng chữ thứ nhất (hàng trên) 1,90m, hàng
thứ hai (giữa) 1,76m, hàng thứ ba (dưới) 0,80m. Kích thước các chữ: cao nhất
0,11m, thấp nhất 0,05m, rộng nhất 0,125m, hẹp nhất 0,05m. Khoảng cách giữa các
hàng chữ: xa nhất 0,115m, trung bình 0,058m, gần nhất 0,01m.
Bia Chợ Dinh, theo nhà nghiên cứu
người Pháp A. Laborde trong La Province de Phú Yên (BAVH 1929), ghi lời
cầu nguyện của Đức Vua Bhadravarman đệ nhất đã sống trong thế kỷ thứ IV.
Bhadravarman I là một đại vương có quyền lực trên một lãnh thổ rộng lớn, cũng
là người lập thánh địa Mỹ Sơn.
Có lẽ bia Chợ Dinh quan trọng với
các nhà khảo cứu, còn đa số thì không hiểu được, đó là chữ nghĩa ư? Những nét
ngoằn ngoèo trên đá nào ai biết gì! Thành ra đến nay nhà cửa chen chúc che
khuất, muốn xem phải xin phép chủ nhà trèo lên mái mới thấy được. Cũng may là
bia chạm ngay trên đá núi nên còn tồn tại với thời gian.
Trần Huiền Ân