Cũng như đồng bào người Kinh, Tết cổ truyền Chol Thnam Thmay của người Khmer Nam bộ chính là cái Tết quan trọng nhất trong năm. Tết cổ truyền Chol Thnam Thmay hay còn gọi là Tết Chịu tuổi, ghi nhận mỗi người dân Khmer đã tròn thêm tuổi. Con cái chúc phúc ông bà, cha mẹ, con cháu được vui mừng lớn thêm một tuổi. Tết cổ truyền Chol Thnam Thmay hàng năm nếu được thiên nhiên ban tặng thêm vài cơn mưa đầu mùa thì theo phong tục của đồng bào Khmer là ông trời đã mang đến mưa thuận, gió hòa ắt năm mới sẽ làm ăn thuận lợi, Tết năm ấy sẽ lớn hơn. Năm nay cũng vậy, mấy cơn mưa trái mùa càng làm ấm thêm không khí ngày Tết cổ truyền.

Vui ngày Tết, ngoài việc trang hoàng nhà cửa sạch đẹp tươm tất, mỗi gia đình còn nấu bánh tét, bánh nếp mấy ngày trước để cúng ông bà. Bà con làm ăn phương xa cũng sẽ về quê ăn Tết cổ truyền dân tộc và thăm viếng cúng quải ông bà. Bên cạnh đó, ngày Tết cũng sẽ là dịp để các gia đình, sư sãi, à cha cùng cầu nguyện cho một năm mới tràn đầy hạnh phúc, làm ăn phát đạt…

Cách ăn Tết cổ truyền của đồng bào Khmer Nam bộ cũng có nhiều điểm thú vị. Những ngày Tết, bà con tụ họp về các chùa, nơi tập trung các Chà-đây (Ngôi tháp để hài cốt người khuất). Người Khmer Nam bộ theo Phật giáo Nam tông nên chùa chính là nơi tôn nghiêm nhất và có ý nghĩa thiêng liêng với mỗi con người. Phum sóc hay xã nào không có chùa thì bà con đến ngôi chùa kế cận gần nhất để cúng Tết.

Chúng tôi ghé thăm chùa Xvay-ton tại thị trấn Tri Tôn, một trong những ngôi chùa quan trọng của đồng bào Khmer An Giang, nơi lưu giữ bộ kinh bằng lá lớn nhất Việt Nam. Không gian rộng, thoáng đãng, hàng ngàn người dân đã tụ về đây vừa làm công quả, vừa giúp nhà chùa trang hoàng lại cảnh sắc. Đại đức Trầm Phước, chủ trì chùa cho hay, cả tuần nay công việc cứ quần quật chuẩn bị đón tết cho đồng bào. Tết năm nay bà con trúng mùa nên ăn tết lớn, vậy nên nhà chùa cũng chuẩn bị cho bà con đón tết thật trọn vẹn. Cái trọn vẹn mà đại đức Trầm Phước bảo chính là không gian được dọn dẹp sạch sẽ, chánh điện được lau chùi cẩn thận, nhà bếp cũng đã sẵn sàng để phục vụ cho hàng ngàn con người đến đây ăn chay niệm Phật cầu phúc gia đình, ông bà.

Chia tay chùa Xvay - Ton chúng tôi xuôi về Soài So, một trong những khu vực đẹp nhất đất Tri Tôn với Suối Vàng tuyệt đẹp, hồ Soài So trong lành mang làn nước ngọt tưới mát cho phum sóc ven triền. Thắng cảnh Soài So mọi khi đã thu hút du kháck đến tham quan, nay Tết đến càng thêm đông đúc. Từng tốp trai gái cùng nhau leo núi, tắm hồ gọi nhau í ới. Đi cùng đám bạn, Lúc Sóc Chiết, học sinh Trường dân tộc nội trú tỉnh hồ hởi cho biết: “Em đến đây từ sáng, tranh thủ gần Tết lại ngày nghỉ nên đi chơi cùng đám bạn. Tết đến vô chùa cúng với ba mẹ rồi nên không đi được nữa. Người dân tộc có nhiều Tết, trong đó em thích nhất Tết cổ truyền Chol Thnam Thmay và Tết Nguyên đán.”. Cũng như tại chùa Xvay-Ton, Thượng tọa Chau Ty trụ trì chùa Soài So chia sẻ: “Mấy năm nay, nhờ Nhà nước hỗ trợ kinh phí, cùng với đóng góp bà con chùa mới có chỗ cho con em đồng bào đến đây vui chơi. Tết Chol Thnam Thmay quan trọng nên dù chưa đến ngày Tết chính nhưng mỗi ngày cũng có cả ngàn người đến cúng viếng”.

Nguyễn Huỳnh - Bảo Trị