PV: Thưa ông Nguyễn Việt Thanh, trong xu thế hội nhập và phát triển, Tuyên Quang đã có cách gì để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của cộng đồng các dân tộc thiểu số?
Ông Nguyễn Việt Thanh: Tuyên Quang là một tỉnh miền núi phía Bắc của Tổ quốc, với 22 dân tộc anh em cùng sinh sống. Các dân tộc: Tày, Nùng, Dao, Sán Chay, Sán Dìu, Mông, Pà Thẻn… cư trú ở mảnh đất này từ lâu đời, mỗi dân tộc có phong tục tập quán riêng và độc đáo; tạo nên những sắc thái, đặc điểm riêng được lưu truyền từ đời này sang đời khác. Để việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc thiểu số ở Tuyên Quang, các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương quan tâm chỉ đạo sâu sát đến từng địa phương, thôn, bản. Tuyên Quang đã phối hợp với Bộ VH,TT&DL xây dựng những đề án mang tính chiến lược trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc thiểu số; chỉ đạo ngành Du lịch địa phương đưa những nét độc đáo trong văn hóa các dân tộc ra giới thiệu, quảng bá với du khách, mang lại một phần nguồn lợi kinh tế cho đồng bào dân tộc. Và thực tế, những phương án ấy đã và đang đưa lại hiệu quả thiết thực, cụ thể.
PV: Ông có thể nói rõ hơn về những phương án và hiệu quả thiết thực mà việc bảo tồn mang lại?
Ông Nguyễn Việt Thanh: Được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, Bộ VH,TT&DL; Tuyên Quang đã có nhiều giải pháp cụ thể trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc thiểu số và bước đầu đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Từ năm 2000 đến nay, Sở Văn hóa - Thông tin trước đây, nay là Sở VH,TT&DL Tuyên Quang đã triển khai thực hiện một số dự án, đề tài khoa học về bảo tồn văn hóa truyền thống nói chung, văn hóa phi vật thể nói riêng của các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Đặc biệt, năm 2006, UBND tỉnh đã phê duyệt dự án “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2006 - 2010 và định hướng đến năm 2015”. Mục tiêu của dự án là bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển kinh tế xã hội của tỉnh, trong đó có phát triển du lịch văn hóa. Bên cạnh việc triển khai nghiên cứu các đề tài khoa học, việc bảo tồn, khai thác các di sản văn hóa phi vật thể như các làn điệu dân ca, dân vũ cũng được triển khai thông qua hoạt động của các tổ, đội văn nghệ quần chúng ở các thôn, bản và các xã; góp phần quan trọng vào việc gìn giữ, phát huy và phát triển các giá trị văn hóa phi vật thể của đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Từ các chất liệu dân gian được phát hiện qua các hoạt động văn nghệ quần chúng ở cơ sở, trung tâm văn hóa, các đoàn nghệ thuật ở địa phương đã khai thác, xây dựng các chương trình, tiết mục mang đậm bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số Tuyên Quang tham gia các liên hoan, hội diễn nghệ thuật quần chúng như các tiết mục múa: “Bắt Ba Ba” của người Dao; “Khai lộ”, “Khai đèn” của người Cao Lan; “Mừng cơm mới”, “Trống hội vào mùa” của người Tày… Ngoài các lễ hội như: Lễ Cấp sắc của người Dao, Cao Lan; Lễ hội Lồng tồng của người Tày; một số lễ hội truyền thống cũng đã được phục hồi, phục dựng; công tác biên soạn, xuất bản một số ấn phẩm về văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số cũng được chú trọng.
Để làm tốt công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc thiểu số, Sở VH,TT&DL Tuyên Quang xác định rõ những giải pháp cụ thể: Chú trọng đầu tư về kinh phí, có cơ chế chính sách thỏa đáng, tạo sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ giữa các cấp, các ngành; đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa cơ sở; chú trọng đầu tư, sưu tầm, khai thác các giá thị văn hóa vật thể và phi vật thể; giữ gìn và phát huy các nét văn hóa truyền thống tốt đẹp của từng dân tộc, khai thác các di sản văn hóa phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội của tỉnh, đặc biệt là phát triển du lịch.
PV: Theo ông, Tuyên Quang đã kết hợp việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc thiểu số với phát triển du lịch, mang lại nguồn lợi kinh tế cho đồng bào dân tộc thiểu số bản địa. Vậy cụ thể công tác này được tiến hành ra sao và đã mang lại hiệu quả gì? Sự kết hợp ấy có liên quan gì đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc thiểu số tỉnh nhà?
Ông Nguyễn Việt Thanh: Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc thiểu số nói riêng, di sản văn hóa nói chung ở Tuyên Quang luôn gắn kết chặt chẽ với phát triển du lịch. Đây cũng là một trong ba loại hình sản phẩm du lịch của Tuyên Quang được xác định rõ trong Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch của tỉnh đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020.
Trong thời gian qua, Tuyên Quang đã tích cực đẩy mạnh sự hợp tác giữa hai ngành Văn hóa và Du lịch, gắn kết bảo tồn và quảng bá các di sản văn hóa phi vật thể. Hàng name, Sở VH,TT&DL Tuyên Quang chủ trì các lễ hội như: Lễ Cấp sắc của người Dao, Cao Lan; Lễ hội Lồng tồng của người Tày… nhằm thu hút du khách tham gia, khám phá, tìm hiểu. Bên cạnh đó, chúng tôi khuyến khích, đầu tư sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ như: Thổ cẩm, trang phục, vòng tay, vòng cổ, hoa tai bằng những chất liệu mang đậm dấu ấn riêng của từng dân tộc… làm đồ lưu niệm để cung cấp cho du khách. Chính các hoạt động này góp phần mang lại hiệu quả kinh tế cho đồng bào dân tộc thiểu số, có tác động tích cực nhất đến hiệu quả của công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của chính người dân bản địa.
PV: Xin cảm ơn ông. Chúc cho du lịch Tuyên Quang phát triển bền vững như định hướng đã đề ra.
Thực hiện: Nguyễn Bá Thanh