Xích lô Du lịch: Nét đẹp riêng của văn hoá Hà Nội
XLDL Hà Nội gắn liền với những con phố cổ. Lúc bình minh hay khi mặt trời xế bóng, hình ảnh chiếc xích lô làm chúng ta xao xuyến bâng khuâng khi đi trên phố cổ hàng nghìn năm tuổi. Trong không gian nhỏ hẹp với những con phố ngắn, xích lô là phương tiện hữu dụng nhất. Ngồi trên XLDL, du khách có thể ngắm cảnh, chụp ảnh và mua sắm. Nhiều du khách nước ngoài rất ưa chuộng XLDL khi đến tham quan Hà Nội. Anh John - một du khách người Anh cho biết: “Chúng tôi yêu Hà Nội không chỉ bởi nét thăng trầm cổ kính, những khu phố cổ với kiến trúc độc đáo, những đền đài mang giá trị nhân văn mà còn bởi Hà Nội có phương tiện vận chuyển không nơi đâu có được”.
Với nhiều du khách nước ngoài khi đến Thủ đô Hà Nội, họ chọn XLDL không chỉ bởi sự tiện ích về mặt phương tiện mà còn bởi ý nghĩa lịch sử của nó. Anh John đã nói vui với tôi rằng, XLDL Hà Nội đã để lại trong anh nhiều ấn tượng, là nét riêng của Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến. Nó là minh chứng cho một thời quá khứ đã qua của Hà Nội giống như những chiếc xe ngựa tại Roma hay Paris.
Giữ lại xích lô là giữ hồn Hà Nội
XLDL là sản phẩm văn hóa du lịch được nhiều du khách nước ngoài ưa chuộng. Vì vậy, lĩnh vực kinh doanh XLDL đã thu hút được khá nhiều công ty tham gia. Trên địa bàn TP. Hà Nội hiện có 4 công ty hoạt động vận chuyển bằng xích lô là Công ty Du lịch Văn hóa, Công ty cổ phần Thương mại và Dịch vụ Lâm Anh, Công ty TNHH dịch vụ XLDL Sans-Souci, Công ty Huy Phong với hơn 400 xe được cấp phép hoạt động.
Với sự hữu ích của XLDL về mặt văn hóa cũng như với Ngành Du lịch, trước kiến nghị sẽ xoá bỏ xích lô vào năm 2010, rất nhiều ý kiến đã lên tiếng bảo vệ XLDL. Theo lãnh đạo Sở VH,TT&DL Hà Nội, dịch vụ xích lô vận chuyển khách du lịch là dịch vụ có tính độc đáo, đặc thù của Hà Nội, cần phải duy trì nhưng phải siết chặt quản lý. Hơn thế nữa, khách du lịch rất ưa loại hình vận chuyển này, họ cho rằng đây là phương tiện rất lý thú để tham quan, du ngoạn Hà Nội. Nhiều người dân Thủ đô khi được hỏi đều cho rằng nên giữ lại xích lô Hà Nội bởi xích lô làm tôn vinh vẻ đẹp của Hà Nội, giữ xích lô là giữ hồn Hà Nội. “Từ nhỏ lớn lên đã thấy hình ảnh những chiếc xích lô trên đường phố Hà Nội, nó như kỷ vật gắn liền với những kỷ niệm của một thời thơ ấu. Đến bây giờ, tôi không sử dụng xích lô để đi lại. Nhưng nếu cấm xích lô thì Thủ đô Hà Nội sẽ mất đi nét riêng gắn liền với lịch sử của Thành phố.” Bác Nguyễn Thị Bảo, một người dân trên phố Hàng Gai (Hoàn Kiếm – Hà Nội) cho biết.
Là một người kinh doanh xích lô trên địa bàn Thủ đô Hà Nội, ông Hoàng Cao Thắng – Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Du lịch Văn hóa thừa nhận hoạt động của xích lô nhiều khi còn lộn xộn nhưng đó là do XLDL cồng kềnh chứ không phải do lượng xích lô quá lớn hay người điều khiển xích lô thiếu ý thức. Nhiều ý kiến cũng cho rằng cấm XLDL thời điểm này là thiếu khả thi, gây ảnh hưởng tới cuộc sống của hàng trăm con người gắn cuộc đời với xích lô khi không có việc làm khác thay thế. Anh Nguyễn Hải Nam - người hành nghề xích lô tâm sự: “Hơn mười năm nay, tôi nuôi sống gia đình bằng nghề đạp xích lô, chiếc xích lô này là cả gia tài của gia đình, các con tôi ăn học cũng đều nhờ nó. Bây giờ nếu không được hành nghề nữa tôi biết sống ra sao?”. Anh Nam cũng cho biết: “Sự lộn xộn trên đường phố chưa hẳn đã do XLDL gây ra, đường phố Hà Nội nhiều nơi rất hẹp, trong khi đó các phương tiện tham gia giao thông muôn hình muôn vẻ. Chúng tôi luôn ý thức chấp hành đúng luật giao thông, dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông còn vì nhiều nguyên nhân khác”.
Ông Đỗ Anh Thư - Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ XLDL Sans-Souci cho biết, trong cuộc họp liên ngành có ý kiến cho rằng tàu điện bánh hơi chở 8 người sẽ được dùng làm phương tiện đi lại trong phố cổ thay thế xích lô. Nhưng có người lại cho rằng, du khách không thích đi xe điện mà chỉ thích đi xích lô để tham quan Hà Nội. Nếu phương án bỏ xích lô được thực thi, không chỉ đội ngũ nhân viên mất việc làm mà các công ty kinh doanh XLDL cũng tổn thất không nhỏ bởi phải bỏ ra nhiều khoản hợp đồng, tiền may đồng phục, đóng xích lô (trị giá mỗi chiếc trên một triệu đồng), thuê thày về dạy ngoại ngữ giao tiếp cho đội ngũ chạy xích lô...
Trao đổi với chúng tôi, ông Hoàng Văn Mạnh, Phó Chánh Thanh tra Sở GTVT Hà Nội cho rằng, cần lắp biển kiểm soát cho xích lô nhằm loại bỏ xích lô dù và dễ quản lý. Ông Mạnh cho biết, trước đây đã từng gắn biển kiểm soát, do thời gian biển kiểm soát của số xe này đều bị cong, mờ và bị mất, nên khó phân biệt được xích lô có phép và không phép. Nhằm chấn chỉnh hoạt động của xích lô và đưa hoạt động này vào quy củ, các ngành chức năng và các công ty kinh doanh XLDL đã đi đến thống nhất việc sẽ rút giấy phép kinh doanh đối với những doanh nghiệp có xe XLDL vi phạm. Đồng thời, gắn biển cho xe XLDL đã được cấp phép của các công ty nhằm quản lý hoạt động của XLDL, hạn chế và loại bỏ xích lô “dù” hoạt động trên địa bàn Hà Nội. Ông Hoàng Cao Thắng cũng đồng tình: “Mặc dù công ty đã có quy định xử phạt nghiêm đối với các trường hợp nhân viên của đơn vị vi phạm. Việc lắp đặt biển kiểm soát mới sẽ giúp công ty quản lý tốt hơn nhân viên”.
Phát triển xích lô du lịch chất lượng cao
Để hoạt động xích lô ngày càng hấp dẫn du khách quốc tế cũng như hạn chế những vấn đề phát sinh, nhiều nhà nghiên cứu đã bày tỏ mong muốn nên phát triển xích lô thành sản phẩm du lịch cao cấp. Ở góc độ nghiên cứu văn hóa, Nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc cho rằng, nên cho phép lưu hành xe XLDL phục vụ những hành khách muốn tham quan khu phố cổ Hà Nội, vì hình ảnh chiếc xe xích lô vẫn thích hợp với sự cổ kính của khu phố cổ. Tuy nhiên, cũng nên có quy định thời gian lưu thông sao cho hợp lý với mật độ giao thông khu phố cổ. Đặc biệt, các công ty kinh doanh trong lĩnh vực xích lô cần quan tâm đầu tư nâng cao chất lượng XLDL. Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái - Chủ nhiệm bộ môn Văn hóa Truyền thông, ĐHKHXH&NV, ĐH Quốc gia Hà Nội cũng cho rằng, cấm XLDL, Hà Nội bớt đi nét độc đáo và quyến rũ. Thay vì cấm, nên tổ chức dịch vụ xích lô thật sang trọng và độc đáo.
Đồng quan điểm với PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái, ông Hoàng Cao Thắng cho biết, giải pháp nâng cao XLDL cả về chất lượng và phong cách phục vụ chuyên nghiệp rất hay. Hiện Công ty đang chú trọng đầu tư cả về chất lượng, hình thức xe XLDL, đào tạo nghiệp vụ cho đội ngũ lái xe mang tính chuyên nghiệp để phục vụ tốt nhất cho du khách, đặc biệt du khách nước ngoài.
Hy vọng, trong thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ sớm tìm ra biện pháp hữu hiệu để chấn chỉnh tình trạng lộn xộn trong hoạt động của phương tiện xích lô, trả lại hình ảnh đẹp của xích lô Hà Nội trong lòng du khách thập phương.

Hải Ninh