Từ xa xưa con người đã quan niệm nơi nào có sự gặp gỡ của nhiều dòng nước, nơi đó sẽ là điểm hội tụ của văn hoá và kinh tế. Quả vậy sự gặp gỡ của hai dòng sông Gâm và sông Năng đan xen cùng những dãy núi hùng vỹ đã vẽ lên một bức tranh sơn thuỷ hữu tình đẹp lạ kỳ. Sự cuốn hút của vùng sinh thái còn nguyên sơ với những câu chuyện truyền thuyết hư hư thực thực về từng tên làng, tên đất nơi đây và những nét văn hóa độc đáo của các dân tộc, thực sự đã đem đến cho mỗi người dù chỉ đến đấy một lần sự ngạc nhiên đầy thú vị. Sự gặp gỡ này còn làm nên bản hoà ca của nước và đó cũng là lý do để cuộc hành trình khám phá Nà Hang sẽ bắt đầu từ nét lung linh của “hồ trên núi”.

     
                          Hoàng hôn miền sơn cước

Với lộ trình gần 100km đường sông, du khách sẽ được ngắm cảnh, thả hồn trên mặt nước xanh thẳm và hít thở bầu không khí trong lành của thiên nhiên. Điểm đầu tiên mà chúng tôi khám phá trong hành trình của mình là núi Pác Tạ hay còn gọi là Núi Voi. Ngọn núi nổi lên giữa mặt nước và in vào trời xanh hình chú voi cúi đầu bên nậm rượu. Ngay dưới chân núi Voi là dấu tích của ngôi đền cổ, tương truyền rằng xưa kia vào đời nhà Trần có người thiếp của tướng quân Trần Nhật Duật theo chồng đi kinh lý vùng sông Gâm và sông Năng. Trên đường về không may thuyền chở người thiếp bị lật do nước sâu chảy xiết nên không thể cứu vớt. Đền thờ người thiếp được xây dựng gần nơi chôn cất và giao cho người trong dòng họ Ma trông coi từ đó. Ngôi đền nằm bên bờ phải của chân núi Pác Tạ, đây là một ngôi đền thiêng và du khách khắp nơi cũng thường đến đây thắp hương cầu nguyện.

     
                           Núi Pác Tạ hùng vĩ trong sương

Tạm chia tay với không gian linh thiêng của ngôi đền, tắt tiếng máy của xuồng du lịch bạn sẽ nghe văng vẳng tiếng thác chảy, đó là thác Khuổi Nhi. Nhìn từ xa, thác như một dải lụa trắng vắt ngang trời. Thác có 5 tầng nước, tầng cao nhất lên tới vài chục mét, sự hoang sơ của khung cảnh càng làm nổi bật lên vẻ đẹp của dòng thác trắng xoá. Với những du khách đã từng nghe đến dịch vụ mát xa cá có mức chi phí cao cho mỗi lần sử dụng thì sẽ rất ngạc nhiên khi biết rằng ở thác Khuổi Nhi bạn có thể sự dụng dịch vụ này miễn phí. Thật thú vị, khi chỉ cần đặt bàn chân của bạn xuống nước chưa đầy 5 phút sau một đàn cá suối sẽ giúp bạn có được cảm giác nhẹ nhàng, dễ chịu sau một thời gian leo lên từng tầng thác. Không chỉ có thác Khuổi Nhi, quanh khu vực lòng hồ còn có nhiều những thác nước khác, nếu có thời gian bạn đừng quên dừng chân ở thác Pác Ban, Khuổi Sung hay Nặm Me và lắng nghe từng câu chuyện truyền thuyết về những địa danh này qua các hướng dẫn viên của Ban quản lý Khu du lịch sinh thái Na Hang.

Tạo hoá không chỉ ban tặng cho nơi đây những thác nước đẹp mà còn tạo cho nơi đây một hệ thống hang động kỳ ảo ẩn trong lòng những dãy núi với nhũ đá muôn hình vạn dạng như hang Bó Khả (xã Năng Khả), động Song Long (xã Khuôn Hà) hay hang Nậm Trang (xã Sơn Phú).

Thả hồn trên dòng nước trong xanh phẳng lặng, bạn sẽ thấy trải ra trước mắt là một màu xanh thẫm của những cánh rừng nguyên sinh hòa quyện trong mầu xanh của nước tạo cảm giác thư thái cho du khách. Giữa không gian này mới thấy nỗ lực bảo vệ thiên nhiên của người dân ở đây thật đáng trân trọng. Khu bảo tồn thiên nhiên Pác Kẻ (bản Bung) với diện tích trên 22.000 ha nổi tiếng với những động vật, thảm thực vật quý hiếm. Đến đây,n ta sẽ bắt gặp những cây nghiến nghìn tuổi hay loài vọc mũi hếch đã được ghi trong sách đỏ của thế giới. Hiện nay 2 tỉnh Tuyên Quang và Bắc Kạn đang xem xét việc kết nối giữa vườn quốc gia Ba Bể và khu bảo tồn thiên nhiên Pác Kẻ để trình Bộ VHTT&DL đề nghị UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới. Tiếp tục chuyến hành trình bạn sẽ có mặt ở cọc Vài Phạ, ngọn núi gắn với truyền thuyết về chàng Tài Ngào khổng lồ với chiếc cọc buộc trâu.

Du khách đến đây sẽ bị bởi chính ngọn núi được xếp tầng tầng lớp lớp đá mỏng trông rất lạ mắt này. Theo những chuyến tàu đi từ thuỷ điện Tuyên Quang, du khách có thể đi sang hồ Ba Bể của Bắc Kạn hay khu du lịch Thác Đổ của Hà Giang. Đây sẽ là những lựa chọn cho du khách khi đến du lịch tại lòng hồ thuỷ điện Tuyên Quang. 

     
             Các thiệt bị trong tổ máy - Thuỷ điện Na Hang

Nà Hang còn là cái nôi của người Việt cổ, điều đó được khẳng định tại di tích khảo cổ hang Phia Vài với di cốt hoá thạch tìm được có niên đại trên 10.000 năm đã làm tăng nên sự hấp dẫn của hồ thuỷ điện Tuyên Quang. Có một nơi ở Nà Hang mà khi bạn du thuyền trên hồ thuỷ điện chắc chắn sẽ được giới thiệu đó là Thượng Lâm, sức hấp dẫn của miền đất với 99 ngọn núi huyền thoại cũng sẽ làm cho bạn không khỏi ngỡ ngàng, vì Thượng Lâm được ví như một Hạ Long trên cạn. Du khách có thể đến Thượng Lâm bằng 2 cách, đi thuyền dọc theo sông Gâm hoặc đi bằng các phương tiện cơ giới theo đường bộ. Đến Thượng Lâm du khách đừng quên thưởng thức nét đặc sắc của phiên chợ vùng cao họp vào thứ 5 và chủ nhật hàng tuần. Thượng Lâm còn nổi tiếng với ngôi chùa Phúc Lâm, được xây dựng từ thời Trần với quy mô lớn và là Trung tâm phật giáo của tổng Thượng Lâm xưa, tại đây người ta đã tìm thấy tảng cây chân cột bằng đá xanh cùng những mảnh thác đất nung và hệ thống tượng thờ có niên đại từ thế kỷ 13, hiện nay ngôi chùa đang trong giai đoạn trùng tu và xây dựng.

Vẻ đẹp, nét hoang sơ và sự chân tình mến khách của người dân Nà Hang chắc chắn sẽ níu chân bạn và cho bạn cảm giác yêu mến hơn dòng nước, bầu trời và mảnh đất này.

Tuấn Anh