Mặc dù hiện nay trên thị trường có nhiều loại hoa tươi, hoa nhựa...rất phong phú về màu sắc chủng loại, nhưng trên bàn thờ của hầu hết các gia đình ở Huế không bao giờ thiếu cành hoa giấy Thanh Tiên. Hoa giấy là sản phẩm của làng nghề truyền thống Thanh Tiên, thuộc xã Phú Mậu, cách trung tâm thành phố Huế chừng 5km về phía hạ lưu Sông Hương, đối diện với phố cổ Bao Vinh. Tôi đã đôi ba lần đến với Thanh Tiên để tìm hiểu về nghề làm hoa “độc nhất vô nhị” này của vùng đất Cố Đô. Nhưng có lẽ ấn tượng nhất về hoa giấy Thanh Tiên là trong dịp Festival Huế năm 2006 và 2008 khi Họa sỹ Thân Văn Huy, một người con của làng hoa Thanh Tiên, đã đưa hoa giấy của làng mình vào nghệ thuật sắp đặt ngay tại khu vườn của gia đình anh, tạo nên một rừng hoa đặc sắc làm say lòng du khách. Theo các cụ cao tuổi của làng, thì nghề làm hoa giấy ở Thanh Tiên có từ 300 - 400 năm trước, xuất phát từ nhu cầu nghi lễ làm sang, làm đẹp trong việc thờ cúng gia tiên, tế lễ đình chùa, thờ phụng ngày tết mà nghề trồng hoa tươi trên vùng đất khắc nghiệt Phú Xuân - Huế không đáp ứng được.

Nghề làm hoa giấy ở Thanh Tiên công phu tỷ mỷ không kém gì trồng, chăm sóc hoa tươi. Nguyên liệu để làm hoa phải chuẩn bị từ mấy tháng mùa khô nắng ấm, như chẻ tre, vót nan làm thân, làm cành, xoi ruột cây sắn làm đài, làm nụ, giấy làm lá làm hoa..., được nhuộm màu phơi khô cất kỹ không được để ẩm mốc, mối mọt làm nhạt màu. Sang đông mưa dầm Xứ Huế cũng là lúc nhà nhà ở Thanh Tiên đưa nguyên liệu ra làm hoa chuẩn bị bán tết. Đồ nghề làm hoa ở Thanh Tiên không phải là những chiếc kéo cắt giấy như tôi tuởng, mà chuyên nghiệp hơn nhiều, đó là những chiếc đục sắt như kiểu thợ mộc, với đủ loại khuôn hình khác nhau như, khuôn đài hoa, búp hoa, cánh hoa, lá hoa của rất nhiều loại hoa khác nhau: mai, lan, cúc, hồng, đồng tiền... Muốn làm loại hoa nào, người thợ chỉ việc xếp chồng giấy và chắn đục cho ra hàng loạt sản phẩm theo ý mình. Tiếp đến là công đoạn chún, bấm, xoắn các loại hình cánh hoa sao cho đúng kiểu, đúng màu. Công đoạn làm cho cánh hoa có nếp nhăn ly ty chẳng khắc gì cánh hoa thật, đây là công đoạn khó nhất đòi hỏi sự tỷ mẩn khéo léo và con mắt tinh tế của người thợ. Cuối cùng là gắn kết hoa thành cành, thường mỗi cành hoa Thanh Tiên dù loại nào cũng kết từ 9 - 10 bông theo quan niệm con số “hên” của người Huế. Các cành hoa sau khi được kết xong được cắm thành một “cây hoa” từ 300 - 500 cành hoa để dễ dàng vận chuyển trên các loại phương tiện ra thị trường. Mỗi cái tết gia đình nào ít cũng kết được 7 - 10 cây hoa, gia đình có nhân lực và nguyên liệu dồi dào thì kết từ 30 - 50 cây bông. Bắt đầu vào tháng 12 âm lịch là hoa giấy Thanh Tiên được đưa ra thị trường, cả làng như một rừng hoa khoe sắc. Từ Thanh Tiên, hoa giấy theo đường sông, đường bộ đến với mọi nẻo phố phường Xứ Huế và vùng phụ cận. Đến Huế trong những ngày cuối năm này ta dễ dàng nhận ra người làng Thanh Tiên thấp thoáng sau những cây hoa lừng lững, như chở cả vườn hoa rực rỡ sắc màu bán dạo dọc hè phố, bến xe, bến tàu... như báo với mọi người tết đang đến rất gần. Còn ở Làng Thanh Tiên từ mờ sáng đã nhộn nhịp những dòng hoa rồng rắn nối nhau ra phố như ngày hội hoa. Một cành hoa giấy Thanh Tiên hiện nay chỉ bán với giá 2000 - 3000 đồng, nhưng một mùa hoa tết cũng đem lại cho làng hoa nguồn thu vài tỷ đồng từ nghề truyền thống này. Ngày nay nghề làm hoa giấy còn được mở rộng sang cả các làng Tiên Nộn, Mậu Tài...

Làng hoa Thanh Tiên bây giờ không chỉ làm hoa cho ngày tết, mà còn sản xuất thường xuyên hơn để phục vụ cho các kỳ Festival Huế 2 năm một lần. Tết đến xuân về nhành hoa giấy Thanh tiên như làm ấm thêm, vui hơn không khí xuân ở xứ Huế mộng mơ.

Ngô Minh Thuyên