Chuyện của những người làm gốm Bát Tràng

Đầu tiên phải kể tới mô hình sản xuất gốm vuốt tay của doanh nghiệp Đạo – Trinh, xóm 2, thôn Bát Tràng vốn là một người khiếm thính. Giờ đây, Đạo đã xây dựng một cơ ngơi sản xuất gốm vuốt tay mang thương hiệu Gốm vuốt tay Đạo – Trinh, với 20 công nhân, mức lương từ 1,5 – 2 triệu đồng/tháng. Mỗi năm doanh thu trung bình lên tới cả tỷ đồng. Với loại hình gốm vuốt tay truyền thống, gốm Đạo – Trinh đã giành được chỗ đứng ở Nhật Bản, Hoa Kỳ. Ông Đào Xuân Hùng - Chủ tịch UBND xã khẳng định: chính Đạo là người đánh thức lại kỹ thuật sản xuất gốm vuốt tay ở làng.

Không như Đạo, người sáng lập ra công ty TNHH Mỹ thuật gốm Việt tại Bát Tràng, ông Kim Văn Quân, năng động, nhanh nhạy, ngoài việc khai thác thị trường theo lối truyền thống, để tìm kiếm mở rộng thị trường cho mình, Gốm Việt đã mở “dich vụ vàng” như: hỗ trợ trực tuyến cho khách. Ấn tượng của việc hỗ trợ trực tuyến do Gốm Việt khởi xướng đã mang lại một thị trường rộng lớn, chinh phục được những thị trường trong nước và các thị trường khó tính như: Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu, Hoa Kỳ… Doanh thu của Gốm Việt những năm cao điểm có lúc lên tới cả chục tỷ đồng/năm. Ở Bát Tràng không chỉ Gốm Việt hay gốm vuốt tay Đạo – Trinh mà nhiều doanh nghiệp trong làng đã mang thương hiệu của một làng nghề truyền thống nghìn năm tuổi ra bạn bè thế giới như: gốm Vinh, gốm Quang…

Thành công nhờ “liên kết”

Mấy năm trở lại đây, ở Bát Tràng đã có một số doanh nghiệp có thành tích xuất khẩu gốm sứ có giá trị 1 triệu USD, được TP. Hà Nội tặng thưởng danh hiệu “Ngôi sao vàng”. Mới đây, đầu năm 2010 xã Bát Tràng vinh dự được Thành phố công nhận là làng nghề truyền thống Hà Nội là làng Giang Cao và làng Bát Tràng. Kinh tế Bát Tràng chủ yếu phụ thuộc vào những lô sản xuất hàng vào các thị trường lớn nhưng những lượng khách du lịch đến với Bát Tràng cũng đóng vai trò rất quan trọng. Năm 2009, tổng số khách đến Bát Tràng có 2353 đoàn với 10.595 lượt khách quốc tế và hàng chục nghìn khách trong nước về tham quan du lịch, ký kết hợp đồng mua gốm sứ”.

Còn nhớ, năm 2009, do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế kéo dài, một số hộ gia đình trong xã phải nghỉ sản xuất. Trước khó khăn này, UBND xã Bát Tràng đã đề nghị Chi cục Thuế huyện Gia Lâm xóa tên trong sổ bộ thuế cho một số hộ gia đình nghỉ sản xuất. Mặc dù, làng nghề đã có thay đổi công nghệ sản xuất, nhiều công đoạn được cơ giới hóa, nguyên liệu đốt truyền thống là than dần được thay thế bằng gas. Nhưng, để thay đổi được công nghệ sản xuất đòi hỏi người dân phải có vốn lớn. Kinh phí xây dựng một lò đốt bằng gas khoảng 600 triệu đồng, cùng với đó hộ sản xuất phải có mặt bằng làm lán.Trong khi đa số hộ kinh doanh ở Bát Tràng thường ở quy mô nhỏ lẻ, vốn ít. Trước hoàn cảnh đó, trong khi chờ đợi những chính sách tháo gỡ của Nhà nước, người dân thôn Bát Tràng, xã Bát Tràng đã liên kết với nhau, góp vốn đứng ra thành lập Công ty Cổ phần Dịch vụ Du lịch Thương mại Bát Tràng, với 400 cổ đông sáng lập. Cùng với một số doanh nghiệp gốm sứ trong thôn, các cổ đông của công ty hầu hết là các hộ dân sản xuất gốm của thôn Bát Tràng. Có thể khẳng định, đây là mô hình hoàn toàn mới ở các làng nghề trong nước ta. Mục đích của sự hình thành công ty này là hỗ trợ người dân trong thôn phát triển sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho người dân ký hợp đồng xuất khẩu với các đối tác lớn, nhanh nhạy trong việc nắm bắt thông tin thị trường. Nhìn vào mô hình này, cơ cấu quan hệ xã hội của làng nghề này đã bắt đầu hình thành. Người thôn Bát Tràng hy vọng mô hình “doanh nghiệp làng” đầu tàu này sẽ là đầu máy vực dậy làng nghề truyền thống trong những lúc gian khó.

Hữu Thắng