Để có được mẻ chè ngon người Tân Cương phải sao chè bằng chảo gang và củi, lấy hương bằng chảo đồng. Củi để sao chè thường là gỗ nghiến hay bạch đàn. Đó là trước kia, còn bây giờ?… Trong khi sao chỉ cần lẫn một cành củi xoan vào lò đốt là mẻ chè ấy coi như bỏ đi vì bị đắng và mất ngay mùi thơm cốm. Đặc biệt khi sao chè kỵ nhất là mùi nước hoa và mùi dầu cù là. Quy trình sao tẩm chè chủ yếu bằng tay nên bàn tay là “nhiệt kế” để cảm nhận độ chín của chè trong từng giai đoạn. Với cách chế biến thủ công này, mỗi ngày người ta chỉ có thể sao được khoảng vài kg chè khô. Song cách chế biến truyền thống sẽ cho sản phẩm chè có những đặc trưng riêng, cánh săn nhỏ và cong như móc câu đồng thời có “mốc” trắng như phấn rất đặc trưng.
Các công đoạn sản xuất chè đặc sản phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình chăm bón, thu hái và kỹ thuật sao tẩm. Chè được hái từ sáng sớm, khi mặt trời chưa ló rạng đến giữa Ngọ, phải hái đúng tiêu chuẩn “một tôm, hai tép”, trong khi hái không dùng cả ngón tay mà chỉ dùng móng tay để hái thì mới không bị dập và vẫn giữ được tinh chất của sương sớm, chè được đựng trong gùi tre, khoảng một giờ chè phải được sao ngay, nếu không chất lượng chè sẽ bị kém đi. Thực ra mỗi gia đình có một cách sao, ủ chè riêng để tạo nên hương vị độc đáo và gắn với thương hiệu Tân Cương. Và đặc biệt nữa là trên một đồi chè, cây chè ở sườn Đông được đón những ánh mặt trời buổi sớm nên sinh trưởng khác và cũng cho sản phẩm với chất lượng khác với cây chè ở sườn Tây. Chè ở hướng Đông bao giờ cũng ngon hơn chè ở hướng Tây. Cùng một nương chè nhưng nếu được thu hái vào mùa Xuân thì sẽ có chất lượng ngon nhất.
Ngày nay việc sao tẩm thủ công truyền thống trước kia không còn nữa, thay vào đó là máy vò, lò quay. Chất lượng của chè tuy không thay đổi nhưng những kinh nghiệm cảm nhận chè qua từng giai đoạn, cảm nhận độ nóng qua bàn tay thì vẫn không có gì thay thế được.
Cây chè lớn lên trên đất Thái Nguyên, gắn bó với đất và người Thái Nguyên như duyên nợ. Người ta uống trà mọi lúc, mọi nơi, uống trà để bắt đầu câu chuyện, bắt đầu một ngày mới, trong những buổi làm đồng vất vả có chén trà xanh nhâm nhi rồi cao hứng ngâm thơ âu đó cũng là một nét đẹp trong cách uống trà của người Thái Nguyên.
Thoang thoảng hương cốm bay
Búp chè xanh như ngọc
Chè Thái Nguyên ngọt giọng
Ấm lòng khách tri âm.
Anh Hoa