Cùng với xu thế phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, ngành Du lịch Hà Tĩnh đã không ngừng phát triển. Lượng khách du lịch toàn ngành đón và phục vụ tăng lên đáng kể, các cơ sở kinh doanh du lịch cũng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng; nhiều khu, điểm du lịch ra đời và khai thác mang lại giá trị về kinh tế, xã hội đã góp phần giải quyết thêm nhiều việc làm, tăng thu ngân sách và thu nhập cho người dân địa phương.

Năm 1996, lượng du khách trong và ngoài nước đến Hà Tĩnh tăng 1,4 lần so với năm 1991; năm 2000 so với năm 1996 tăng 2,7 lần. Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm giai đoạn 2000 - 2006 là 22 %; giai đoạn 2006 - 2010 là 28%. Số lượng khách quốc tế và khách nội địa đều tăng mạnh, so với năm 2000 thì năm 2009 tổng lượng khách du lịch Hà Tĩnh đã tăng 9,5 lần (đạt 437.200 lượt), trong đó khách quốc tế đạt 8000 lượt (tăng 3 lần), khách nội địa đạt 429.200 lượt (tăng 9,9 lần). Lượng người xuất - nhập cảnh qua cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo tăng hàng năm. Năm 2000 lượng khách nhập cảnh đạt 65.765 người; trong đó có 8.000 người đi với mục đích du lịch; xuất cảnh đạt 65.140 người trong đó 6.768 người đi du lịch. Doanh thu du lịch nộp ngân sách cũng tăng đáng kể, so với năm 1991 thì doanh thu năm 1996 tăng 1,5 lần; năm 2000 tăng 2,6 lần so với năm 1996 và tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm giai đoạn 2000 - 2006 là 22%. Năm 2000, doanh thu du lịch toàn tỉnh mới chỉ đạt 51.350 triệu đồng thì đến năm 2009 đã lên đến 177.250 triệu đồng, tăng 3,5 lần. Thu ngân sách địa phương năm 2000 đạt 780 triệu đồng, năm 2006 đạt 7.148 triệu đồng, năm 2009 đạt 18.800 triệu đồng và 6 tháng đầu năm 2010 đạt 10.904 triệu đồng.

Để đáp ứng nhu cầu du lịch ngày càng tăng của du khách, cơ sở vật chất- kỹ thuật du lịch đã được tăng cường đáng kể, đặc biệt là cơ sở lưu trú du lịch phát triển nhanh: Năm 1991, toàn tỉnh chỉ mới có 01 cơ sở lưu trú thì năm 2000 đã có 24 cơ sở với 425 phòng và đến nay đã có 98 cơ sở lưu trú với 2294 phòng (tăng 8,9 lần so với năm 2000). Trong đó có 4 khách sạn 3 sao, 14 khách sạn 2 sao, 18 khách sạn 1 sao và 6 cơ sở đạt tiêu chuẩn được đưa vào hoạt động đã làm thay đổi cơ bản diện mạo của hệ thống khách sạn trên địa bàn Hà Tĩnh, đáp ứng nhu cầu lưu trú và tổ chức các hội nghị, hội thảo lớn. Cơ sở vật chất, đèn, điện, hệ thống thông tin liên lạc cũng được đầu tư khá đồng bộ đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của khách du lịch.

Lực lượng lao động trong Ngành phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng, tính đến năm 2009, toàn tỉnh có 2.050 lao động trực tiếp (tăng 10,4 lần so với năm 1996, tăng 23,6 lần so với năm 1991). Trong đó, lao động có trình độ đại học và trên đại học chiếm 8%, trung cấp chiếm 31%, sơ cấp chiếm 21% và lao động phổ thông chưa qua đào tạo nghiệp vụ du lịch chiếm 40%; trong tổng số 2.050 lao động có 88 % lao động làm việc trong các khách sạn, nhà nghỉ, 4% làm việc trong lĩnh vực lữ hành, 8% làm các dịch vụ du lịch khác. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được đặc biệt quan tâm, từ năm 1996 - 2005, Sở đã phối hợp với Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội, Trường Trung cấp Du lịch Huế, Trường Trung cấp ăn uống Hải Dương tổ chức các lớp đào tạo cho 470 người lao động từ các DNDL và lực lượng trên địa bàn. Từ năm 2006 – 2010, Ngành đã phối hợp tổ chức nhiều lớp bồi dưỡng kỹ thuật nghiệp vụ, văn hóa ứng xử trong du lịch, vệ sinh an toàn thực phẩm cho hơn 500 cán bộ, nhân viên, người lao động của tỉnh.

Mặc dù có sự chuyển đổi về tổ chức bộ máy, nhưng công tác quản lý nhà nước về du lịch vẫn được củng cố, tăng cường; nhân sự của bộ phận quản lý du lịch luôn thay đổi, song hoạt động quản lý nhìn chung vẫn đảm bảo tính thống nhất từ tỉnh đến các huyện, thành phố, thị xã và ngày càng phát huy hiệu quả. Công tác lập và quản lý quy hoạch phát triển du lịch đã được Ngành tham mưu và quản lý khá tốt như: Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hà Tĩnh giai đoạn 1998 - 2010; Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển Du lịch Hà Tĩnh giai đoạn 2005 - 2020; Quy hoạch khu du lịch quốc gia Thiên Cầm quy mô 1.557ha; Quy hoạch chi tiết Khu du lịch Bắc Thiên Cầm, huyện Cẩm Xuyên quy mô 266 ha thành khu nghỉ dưỡng cao cấp; Quy hoạch chi tiết khu du lịch Xuân Thành; Quy hoạch chi tiết khu du lịch nghỉ mát Đèo Con; Quy hoạch chung khu du lịch di tích văn hóa chùa Hương Tích; Quy hoạch chung Khu du lịch sinh thái biển Thạch Hải.

Công tác tuyên truyền quảng bá luôn được Ngành quan tâm, đã xuất bản và tái bản 4000 cuốn sách Du lịch Hà Tĩnh bằng 2 thứ tiếng Việt và Anh; nhiều ấn phẩm tập gấp, bản đồ... giới thiệu du lịch Hà Tĩnh; xây dựng một số panô tấm lớn đến các khu, điểm du lịch. Đặc biệt, Du lịch Hà Tĩnh đã phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam, Truyền hình tỉnh, các báo, tạp chí trung ương và địa phương làm nhiều bộ phim, phóng sự, chuyên mục, tin bài... giới thiệu về quê hương và con người Hà Tĩnh. Năm 2009, Sở VHTTDL Hà Tĩnh đã thành lập Trung tâm Quảng bá, Xúc tiến văn hóa - du lịch nên công tác tuyên truyền quảng bá ngày càng chuyên môn hóa và mang tính chuyên nghiệp hơn. Hiện nay, website http://www.vanhoahatinh là địa chỉ cung cấp khá nhiều thông tin bổ ích cho du khách trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, hàng năm Ngành phối hợp với các địa phương liên quan tổ chức tốt các lễ hội truyền thống như: lễ hội chùa Chân Tiên, lễ hội đền Bích Châu, lễ hội chùa đền Chiêu Trưng, đền Củi... Ngành đã tham gia rất nhiều Hội thảo, Hội chợ du lịch và xúc tiến đầu tư trong và ngoài nước; ký kết hợp tác 3 nước 7 tỉnh có sử dụng đường 8 (Việt Nam – Lào - Thái Lan) đồng thời hỗ trợ thông tin và ngân sách cho một số doanh nghiệp tham gia các Hội chợ du lịch trong và ngoài nước.

Nhờ những kết quả đã đạt được trong quản lý nhà nước và kinh doanh phát triển du lịch, thời gian qua Đảng và nhà nước, các Bộ, ngành đã tặng thưởng ngành Du lịch Hà Tĩnh những phần thưởng cao quý: Huân chương lao động hạng 3 (năm 2006); TCDL tặng cờ thi đua xuất sắc (2002, 2005, 2004, 2005, 2006); Năm 2007, Ngành đã được Bộ thương mại, TCDL tặng cờ thi đua xuất sắc; Bộ VHTTDL tặng cờ thi đua xuất sắc (2008 - 2009); Ngoài ra, còn nhiều đơn vị cá nhân trong ngành Du lịch Hà Tĩnh được tặng bằng khen, chiến sỹ thi đua các cấp, ngành địa phương.

Hiện nay ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang xúc tiến dự thảo chính sách khuyến khích phát triển du lịch để phù hợp với tình hình mới, nhất là khi Hà Tĩnh trở thành một trong những tỉnh có công nghiệp phát triển của miền Trung. Tính đến nay, ngành Du lịch Hà Tĩnh đã thu hút gần 2.000 tỷ đồng từ các thành phần kinh tế xây dựng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ du lịch. Trong đó vốn đầu tư từ chương trình mục tiêu quốc gia hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch là 180 tỷ đồng.

Phát huy truyền thống 50 năm thành lập ngành Du lịch Việt Nam (9/7/1960 – 9/7/2010), ngành Du lịch Hà Tĩnh sẽ tiếp tục khắc phục khó khăn, phấn đấu vươn lên từng bước trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà.

Trần Hậu Minh
PGĐ Sở VHTTDL Hà Tĩnh